✍️ فرزند بوشهر و دریا

مهندس محمود حاجیانی از مدیران با سابقه صنعت برق بوشهر که سالهای طولانی عهده دار تقویت شبکه برق و توسعه پست‌های فوق توزیع در استان بوشهر بود روی در نقاب خاک کشید. یک مهندس قدیمی و پرکار از فرزندان بوشهر و دریا که از میان ما رفت.

بوشهر جان گرم خلیج فارس را در رگ و ریشه‌های خود دارد و طنین موسیقی گرم بوشهر و عطر کوچه‌هایش یادآور ایرانِ اعصار است. حاجیانی از سال 1341 مسئولیت تامین برق بوشهر را بر عهده داشت. آن زمان مثل امروز نبود که رگبار مهندس بر همه جا باریده باشد، و علاوه بر آن امکانات بوشهر آن روز با «بوشهر امروز» بسیار متفاوت بود. مهندس حاجیانی از قبیله مهندسی همچون ناصح (+) و مهندس جواد شهرستانی (+) هستند که در آن روزگار سال‌های دهه چهل و پنجاه شمسی (که دیپلم دبیرستان را داشتن، خود هنری بوده)، با مدرک مهندسی برق به مناطق کمتر برخوردار یا محروم کشور می رفتند و «گوشه ای» از کارِ کشور را دست می گرفتند و «کار می کردند». بله همین دو کلمه، به تمام معنی کلمه: کار می‌کردند!

حاجیانی رشته طبیعی را در دبیرستان سعادت بوشهر خواند و برای گرفتن دیپلم ریاضی ناچار شد که به دبیرستان شاپور شیراز برود (راستی چقدر مدیر و مهندس مملکت در آن دبیرستان درس خواندند). سپس کاردانی را در دانشگاه پلی تکنیک تهران و کارشناسی را در دانشکده فنی تبریز پشت سر گذاشته بود. سپس به بوشهر بازگشت و پای کارِ برق بوشهر ایستاده بود. در سال 1348 (نه سال قبل از انقلاب) دوره آموزشی ژنراتور ماک را به مدت 8 ماه در کشور آلمان گذراند و بعد از بازگشت از آلمان حدود 40 سال در صنعت برق بوشهر خدمت کرد.
▪️▪️▪️
چرا حاجیانی برای بوشهر مهم است؟
در ژاپن وقتی که به سراغ علل توسعه کشور ژاپن می‌رویم با نسلی از مدیران بروکرات ژاپنی آشنا می‌شویم که در دستگاه‌های اجرایی و دولتی «با سابقه» و «طولانی مدت» گوشه‌ای از کارِ ژاپن را دست گرفته و بی صدا «کار کرده‌اند». نمونه‌های ایرانی این مدیران در ایران می‌توان به مهندس اکبر ترکان، یا مهندس صادق افشار (مجری طرح های توسعه راه آهن وزارت راه) و... اشاره کرد. عملا مهندسانی چون حاجیانی، ناصح، جواد شهرستانی، معین‌فر... اینها نسل مهندسین «قبل از» ترکان و صادق افشار و ... محسوب می شوند که هر یک سنگ بنای توسعه را در گوشه ای از این سرزمین بنا نهاده و برای رویای ایران، به جد و جهد کوشیده اند. ناصح در 1340 به برق سیستان و بلوچستان رفت و حاجیانی در 1341 به برق بوشهر.
مهندسینی صبور که توانایی کار تشکیلاتی (تواناییِ کار در ساختار) را دارا بودند.
این مدیران متفاوت‌اند با مدیران جهشی نظیر حجت عبدالملکی یا یاسر جبرائیلی یا مهرداد بذرپاش که "ناگهان" و بدون سابقه حضور در مناطق محروم کشور و بدون سابقه اجرای پروژه های دشوار اجرایی، یک شبه مدیر شده‌اند.
مسیر توسعه، چه در ژاپن و چه در ایران از مسیر حاجیانی‌ها و ناصح‌ها و صادق افشارها و ترکان‌ها می‌گذرد. تیپولوژی کسانی که می‌توانند مدت طولانی در یک جایگاه/سِمت باقی بمانند، به دنبال جهش نیستند، شهوت شهرت ندارند، بلکه دغدغه کار دارند.

حاجیانی برای صنعت برق بوشهر زحمات بسیار کشید. او یادآور آن نوع از مدیران ژاپنی بود که برایش «انسان» (و کارمندش) مهمتر از نیروگاه (و پروژه‌هایش) بود. این ویدئوی کوتاه که در سال‌های سالخوردگیِ حاجیانی ضبط شده🔻، گویای همان نگاه حاجیانی است: نخست انسان، سپس کالا.


✍️محمدرضا اسلامی
https://t.me/solseghalam
- - - -
▪️پی نوشت: «نخست انسان، سپس کالا» عنوان کتابی است از مرحوم ماتسوشیتا (Konosuke Matsushita)، بنیان‌گذار شرکت پاناسونیک.
ماتسوشیتا در این کتاب می گوید برای یک مدیر صنعتی، نیروهای انسانی اش باید مهم باشند. این توضیحات حاجیانی درباره کارگر اداره برق بوشهر که دچار برق‌گرفتگی و سوختگی شد، محل توجه است. خدایت رحمت کند مهندس. کوچه‌پس‌کوچه‌های بوشهر و خاطره روشنایی این شهر، تو را از یاد نخواهند برد.