🔆 اخلاق وقتی وارد استدلال فقهی میشود، تا کجا حق پیشروی دارد؟
✍️ #مهدی_ایرانمنش
#ابوالقاسم_فنائی در پروژهٔ فکری خود دربارهٔ نسبت اخلاق و فقه، پرسش را از «اخلاقیبودن نتیجهٔ یک حکم» به خودِ فرایند استنباط میبرد: آیا ملاحظات اخلاقی میتوانند در سنجش ادله و شکلگیری نتیجهٔ فقهی نقش داشته باشند؟
این مقاله در امتداد همین بحث، بر پرسشی مشخص تمرکز میکند: اگر برای یک داوری اخلاقی دلایل خوبی داشته باشیم، آن داوری در کدام بخش از استدلال و برای چه تغییری کافی است؟ مقاله این مسئله را با مفهوم «کفایت استنباطی» صورتبندی میکند.
آیا تضعیف یک روایت به معنای سقوط حکم است؟ آیا ناموجهشدن یک حکم، نبود آن در شریعت را ثابت میکند؟ و اگر حکمی کنار رفت، آیا میتوان بیدرنگ حکم مقابل را به شارع نسبت داد؟
مدعای محوری مقاله این است که هر دلیل فقط باید تا همانجا پیش برود که واقعاً میرسد. از این ایده، «اصل عدم انتقال خودکار اثر» صورتبندی میشود: برای عبور از هر حلقهٔ استدلال به حلقهٔ بعد باید تناسب شاهد، قوت آن در برابر شواهد رقیب و «پل استدلالی» لازم را جداگانه سنجید.
این چارچوب در دو مسئلهٔ عینی نیز آزموده میشود: روزه در روزهای بسیار بلند و، در نمونهای پیچیدهتر، تفاوت دیهٔ زن و مرد؛ نه برای صدور فتوایی تازه، بلکه برای روشنکردن اینکه شواهد در هر مرحله چه نتیجهای را موجه میکنند و کجا باید از پیشروی بیشتر ایستاد.
🌐 مطالعه متن کامل
🌾 @Sedanet
Post #5357
1.25K
