سرمقاله جدید مجله BMJ: پزشکان و خودکشی (لینک)

بر اساس برخی برآوردها، هر روز یک پزشک در آمریکا (لینک) و تقریباً هر ۱۰ روز یک پزشک در بریتانیا (لینک) با خودکشی جان خود را از دست می‌دهد.

مطالعه متاآنالیزی چند روز قبل در مجله BMJ (لینک) منتشر شده و سعی کرده تا میزان خودکشی را در بین پزشکان و جمعیت عمومی مقایسه کند (بر اساس مطالعات از 20 کشور):

✅ نرخ خودکشی پزشکان مرد با جمعیت عمومی تفاوتی ندارد. برای پزشکان زن، نرخ خودکشی به‌طور قابل توجهی بالاتر است (نسبت ۱/۷۶ و با فاصله اطمینان بین ۱/۴۰ تا ۲/۲۱).

✅ نرخ خودکشی برای پزشکان مرد در مقایسه با سایر حرف با وضعیت اجتماعی-اقتصادی مشابه بیشتر بوده است. (نسبت ۱/۸۱ و فاصله اطمینان بین ۱/۵۵ تا ۲/۱۲)

✅‌ با وجود کاهش نرخ کلی خودکشی در پزشکان در طول زمان، خطر خودکشی در پزشکان زن همچنان بالاتر از جمعیت عمومی است.

جستجو در این مطالعه تا مارس ۲۰۲۴ بوده، و توانسته جامع ترین تصویر تاکنون از خطر خودکشی در بین پزشکان را ارائه دهد. اگر چه یکی از محدودیت های مطالعه، کمبود مطالعات در خارج از آمریکا، اروپا و استرالیا بوده است.

✅ علل خودکشی پزشکان:

روانپزشک آمریکایی، مایکل مایرز، در کتاب خود با عنوان "چرا پزشکان خودکشی می‌کنند"، می‌نویسد که خودکشی یک پدیده پیچیده ‌و شامل ترکیبی از عوامل ژنتیکی، روانشناختی و فشارهای روانی-اجتماعی است که به شکل یک طوفان وحشتناک به هم می‌رسند.

برخی از فاکتورهای خطر برای خودکشی پزشکان مشابه دیگر گروههاست: سابقه خانوادگی خودکشی، تجربه‌های گذشته از تروما یا سوءاستفاده، انزوا، بیماری‌های روانی یا سوءمصرف مواد مخدر.

فاکتورهای خطر اضافه تر برای پزشکان: مثل خطر بالای فرسودگی شغلی و موانع برای دسترسی به کمک به‌موقع در مواجهه با مشکلات روانپزشکی.

از طرفی افرادی که برای حرفه پزشکی انتخاب می‌شوند، معمولاً ممکن است که ویژگی‌های شخصیتی مانند کمال‌گرایی، وسواس و رقابت‌جویی داشته باشند. در محیط‌های کاری پر استرس، این ویژگی‌ها می‌توانند باعث ایجاد تریاد احساس گناه، اعتماد به نفس پایین و حس مداوم شکست شوند.

پزشکان همچنین به داروهای بالقوه خطرناک، از جمله مواد مخدر و داروهای بیهوشی مانند پروپوفول، دسترسی دارند که به خودکشی در میان متخصصان بیهوشی نسبت داده می شود.

شکایت از پزشکان، طولانی شدن بررسی شکایات و همین طور فرآیند های نظارتی بر پزشکان می‌تواند با ابتلا به افسردگی و خودکشی پزشکان مرتبط باشد. در یک مطالعه در بریتانیا (لینک)، احتمال گزارش افسردگی متوسط تا شدید در بین پزشکانی که از آنها شکایت (از هر نوع) شده بوده، ۱/۷۷ برابر بیشتر از پزشکان بدون شکایت بوده است. علاوه بر آن، پزشکانی که شکایات جاری یا قبلی داشته‌اند، دو برابر بیشتر از بقیه افکار آسیب به خو‌‌د یا خودکشی را گزارش کرده اند. هر چه شدت و سنگینی شکایت بیشتر بوده، استرس و افکار خودکشی هم بیشتر بوده است. بالاترین سطح آن‌ها پس از ارجاع به نهاد نظارتی گزارش شده. این نتایج، مشابه نتایج مطالعه دیگری در هلند می باشد (لینک)

✅ اقداماتی برای پیشگیری:

رسیدگی به مشکلات سیستمیک مانند فرهنگ‌های کاری و نظارتی نادرست که در صورت وقوع اشتباهات یا شکایات، افراد را سرزنش و تحقیر می‌کنند.

ایجاد برنامه‌های کاری که تعادل منطقی بین کار و زندگی شخصی پزشکان را فراهم کند.

توجه به نیازهای عاطفی و روانی پایه‌ای تمامی کارکنان.

فراهم کردن پشتیبانی روانشناختی برای پزشکان، به‌ویژه در موارد استرس‌ زا مانند تحقیقات مربوط به شکایات یا حوادث جدی.

نرخ‌ بالای خودکشی در میان پزشکان زن نیاز به توجه فوری از سوی محققین، مسئولین و سیاست‌گذاران دارد. باید مطالعاتی برای بررسی عوامل احتمالی مانند تبعیض و آزار جنسی انجام شود.

پزشکان باید به خدمات مداخله و درمان زودهنگام و محرمانه دسترسی داشته باشند تا از رنج بردن آنها در تنهایی و سکوت جلوگیری شود.

✅ در مورد خودکشی پزشکان در ایران اطلاعات پژوهشی بسیار محدود است. برخی پست های قبلی از @Scientometric:

مقاله لنست و آمار ۱۶ خودکشی برای پزشکان در طی ۹ ماه: لینک

عوامل موثر بر افکار خودکشی در بین رزیدنتهای دانشگاه‌های شهر تهران در دوران کووید: لینک

پادکست lancet summary: مسئولین وزارت بهداشت و تشکل‌های صنفی از جمله سازمان نظام پزشکی که با اهمال کاری، سو مدیریت و ناکارآمدی، جامعه پزشکی را به اینجا رسانده‌اند، در صف اول متهمان این قضیه اند. (لینک) این که نمی شود یک پزشکی در یک مراسم رسمی روسری خود را بر می‌دارد، چند مسئول عوض می‌شود، اما ۱۳ رزیدنت در یکسال خودکشی می‌کنند، آب از آب تکان نمی‌خورد. (لینک)

مواردی که رسانه‌ها هنگام گزارش مطالب مرتبط با خودکشی باید به آنها توجه کنند: لینک

صحبتهای رییس انجمن علمی روانپزشکان ایران: لینک و راهکارهای پیشگیری از خودکشی پزشکان از سوی این انجمن: لینک