🔺 درگذشت مارگارت همیلتون در ۹۰ سالگی؛ زنی که بشر را بر ماه نشاند و مفهوم «مهندسی نرم‌افزار» را آفرید

🔹 تنها چند دقیقه تا فرود تاریخی آپولو ۱۱ بر سطح ماه باقی مانده بود که زنگ خطر رایانه فضاپیما با کدهای هشدار ۱۲۰۱ و ۱۲۰۲ به صدا درآمد. به دلیل بار ترافیکی مازاد از سوی رادار، حافظه پردازنده به مرز انفجار رسیده بود و مأموریت در آستانه لغو یا سقوط قرار داشت. اما فضاپیما به سلامت نشست؛ زیرا کدهای ناوبری توسط تیمی به رهبری مارگارت همیلتون طراحی شده بودند که می‌توانست وظایف کم‌اهمیت را به طور خودکار کنار بگذارد و فرود را اولویت دهد. دانشگاه MIT اعلام کرد این دانشمند نامدار علوم رایانه در سن ۹۰ سالگی درگذشته است.

❕ تولد واژه «مهندسی نرم‌افزار»: نبرد برای اعطای اعتبار به کد
در دهه ۱۹۶۰ میلادی، همگان گمان می‌کردند عظمت مهندسی در قطعات سخت‌افزاری و موتورهای موشک نهفته است و نوشتن کد تنها کاری جانبی است. همیلتون که مدیریت بخش نرم‌افزار مأموریت‌های آپولو در MIT را بر عهده داشت، اصطلاح «مهندسی نرم‌افزار» را ابداع کرد تا ثابت کند ساخت کدهای رایانه‌ای به اندازه طراحی پل‌ها و مدارها، نیازمند انضباط، آزمون‌های ریاضی و دقت مهندسی است؛ اصطلاحی که در آغاز با تمسخر همکارانش روبه‌رو شد، اما در نهایت ستون فقرات تمدن دیجیتال امروزی را ساخت.

🔹 در لحظات دلهره‌آور ژوئیه ۱۹۶۹، وقتی سوئیچ رادار رندوو بار محاسباتی ناخواسته‌ای به رایانه فضاپیمای «عقاب» تحمیل کرد، شاهکار نرم‌افزاری همیلتون به نام «زمان‌بندی ناهمگام مبتنی بر اولویت» به نجات مأموریت آمد. سامانه هوشمندانه تشخیص داد که کنترل پیشرانه‌ها و حفظ زاویه فرود بر پردازش‌های راداری اولویت دارد؛ در نتیجه وظایف فرعی را خاموش کرد تا نیل آرمسترانگ بتواند قدم بر ماه بگذارد.

❕ خطای لورن و بنیان‌گذاری «برنامه‌نویسی تدافعی»
روزی دختر چهارساله همیلتون به نام لورن حین بازی در آزمایشگاه MIT، ناخواسته برنامه‌ای را در شبیه‌ساز پرواز اجرا کرد که به پاک شدن داده‌های ناوبری در حین پرواز مجازی انجامید. همیلتون پیشنهاد داد کدی بازدارنده برای این اشتباه افزوده شود، اما مدیران ناسا استدلال کردند فضانوردان تعلیم‌دیده هرگز چنین خطای کودکانه‌ای نمی‌کنند. چند ماه بعد در مأموریت آپولو ۸، جیم لاول دقیقاً همان خطا را تکرار کرد! از آن پس، تدبیر همیلتون سامانه را دگرگون ساخت و مفهومی ماندگار به نام «برنامه‌نویسی تدافعی» پایه‌گذاری شد: ساخت نرم‌افزارهایی که خطاهای احتمالی کاربر را پیش‌بینی و خنثی می‌کنند.

🔹 عکس مشهور مارگارت همیلتون در کنار کوهی از کدهای چاپ‌شده آپولو که هم‌قد خودش بود، به نماد نبوغ و پیشگامی زنان در دانش بشری بدل شد. زنی که نشان داد خطوط کد، توانایی تغییر دادن مسیر تاریخ را دارند.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#تاریخ_علم #مهندسی_نرم_افزار #هوافضا #ناسا #آپولو #کامپیوتر #مارگارت_همیلتون