🔺 تلسکوپ فضایی «پریما»: ناسا با قطعات یدکی جیمز وب، سردترین رصدخانه فروسرخ جهان را می‌سازد

🔹 ناسا به طور رسمی چراغ سبز مرحله توسعه تلسکوپ فضایی ۱.۲ میلیارد دلاری جدیدی به نام «پریما» (PRIMA) را صادر کرد؛ رصدخانه‌ای پیشرفته که قرار است در اوایل دهه ۲۰۳۰ به فضا پرتاب شود. ویژگی متمایز این پروژه، استفاده هوشمندانه از تجهیزات مازاد و سامانه‌های یدکی باقی‌مانده از تلسکوپ جیمز وب است تا دانشمندان بتوانند بدون صرف دهه‌ها وقت و هزینه‌های سرسام‌آور چند میلیارد دلاری، چشمی تازه به سوی ژرفای کیهان بگشایند.

❕ چرا فروسرخ دور؟ پنجره‌ای که جیمز وب توان دیدن آن را ندارد
تلسکوپ جیمز وب جهان را عمدتاً در طول موج‌های فروسرخ نزدیک و میانی رصد می‌کند. اما تلسکوپ پریما با آینه‌ای به قطر ۱.۸ متر، به سراغ «فروسرخ دور» (طول موج ۲۴ تا ۲۳۵ میکرومتر) خواهد رفت؛ پهنه‌ای از طیف نور که از زمان بازنشستگی رصدخانه اروپایی هرشل بدون پوشش مانده است. این طول موج ویژه می‌تواند از میان غلیظ‌ترین گازها و غبارهای کیهانی عبور کند و مستقیماً شکل‌گیری پیش‌ستاره‌ها، نحوه پیدایش مولکول‌های اولیه آب در منظومه‌های سیاره‌ای نوپا و پیوند میان رشد سیاه‌چاله‌ها و کهکشان‌ها را آشکار سازد.

🔹 یکی از دشوارترین بخش‌های ساخت چنین تلسکوپی، سرد نگه داشتن تجهیزات آن است، زیرا هرگونه گرمای درونی رصدخانه، نور ضعیف فروسرخ کیهانی را محو می‌کند. مهندسان ناسا در آزمایشگاه پیشرانش جت (JPL) با بازطراحی سیستم خنک‌کننده برودتی یدکیِ جیمز وب و به‌کارگیری گاز هلیوم-۳، آینه تلسکوپ را به دمای ۴.۵ کلوین (منفی ۲۶۸ درجه سانتی‌گراد) و حسگرهای فوق‌العاده حساس آن را به دمای شگفت‌انگیز ۱۰۰ میلی‌کلوین خواهند رساند. این سیستم، پریما را به یکی از سردترین اجسام ساخته‌شده به دست بشر در فضا تبدیل خواهد کرد.

❕ کلاس «کاوشگر»: راهبرد نوآورانه ناسا برای مهار زمان و هزینه
پروژه‌های پرچمدار مانند هابل، جیمز وب و رصدخانه آینده «جهان‌های زیست‌پذیر»، طرح‌هایی پرهزینه هستند که فرآیند طراحی تا پرتاب آن‌ها گاه بیش از ۲۰ سال به درازا می‌کشد. ناسا با معرفی رده میانی «کاوشگر» (Probe Explorer)، ساختاری چابک‌تر بنا نهاده که سقف بودجه معینی دارد و باید در زمانی کوتاه توسعه یابد. تلسکوپ پریما با استقرار در مدار لاگرانژی L2 (در فاصله ۱.۵ میلیون کیلومتری زمین)، نشان‌دهنده نسلی تازه از رصدخانه‌های فضایی است که با تلفیق نبوغ مهندسی و مدیریت هوشمند منابع، مسیر کشف ناشناخته‌ها را کوتاه‌تر می‌کنند.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#نجوم #ناسا #تلسکوپ_فضایی #جیمز_وب #کیهان_شناسی #اخترفیزیک #فناوری_فضایی