‌
🔰واسازی هویّتِ عالیجناب قالیباف: تقلیل‌‌های عمل‌گرایانه و ارادۀ قدرت‌مآب

💢مهدی جمشیدی، استاد دانشگاه و کنشگر سیاسی در یادداشتی نوشت:

🔸حیات سیاسیِ عالیجناب قالیباف در دو دهۀ گذشته، به‌صورت عمده، مبتنی بر «ارادۀ معطوف به قدرت» بوده است. او، حضور در سطوح عالیِ قدرت سیاسی را اراده کرد و به آن اهتمام ورزید. طلب و تمنّای اصیل وی، در این مدار قرار داشته است. البته در هر دوره و برهه نیز، او ناچار به تنازل و تقلیل شده و به خواستۀ حداکثری و نهایی‎اش نرسیده است. ازاین‌رو، نوعی ناکامیِ مستمر و لجوج، با وی همراه بوده است.

🔹در سال‌های اخیر، او آخرین امکان‌ها و مجال‌هایش را نیز به محک تجربۀ عینی نهاد تا دریابد آن پس از آن‌همه کشمکش و تضاد، می‌تواند به ارادۀ معلّق خویش دست یابد یا خیر. در نهایت، چنین نشد و او را به مراتب و درجات فروتر، بسنده کرد. به‌هرحال، دغدغۀ وی به روایت و تفسیر من، خودِ «قدرت» است و از خوان قدرت، در پی تنعّمی غیر از قدرت نیست. این قضاوت، برآمده از این واقعیّت است که در نظر و کنش وی، «ارزش‌ها»، منزلت فرعی و عَرَضی دارند و او می‌کوشد با بازسازی تصویرِ جامعه از خویش، نشان بدهد که مایل به «عقلِ عمل‌گرایانه» است.

🔸به‌بیان‌دیگر، او در نسبتِ با ارزش‌ها و آرمان‌ها، «جابجایی‌های بزرگ» داشته و دارد و موقعیّتی و موسمی رفتار می‌کند؛ گویا محکمات و قطعیّاتِ غیرقدرتی ندارد و ارزش‌ها و آرمان‌ها را نیز در تطابق به این هدف غایی و مقصود عالی، دنبال می‌کند. ازاین‌رو، در هر لحظه‌ای که حس کرده میان «حقیقت‌های ارزشی» و «واقعیّت‌های عینی»، فاصله وجود دارد، جانب دومی را گرفته است. به‌ نظر می‌رسد افزون بر خلق‌وخوی عمل‌گرایانه و معامله‌‎جویانۀ وی، طیفِ کم‌دان و تهی‌دستی که مشاورت وی را برعهده دارند، نقشِ آنچنانی در افول‌ها و سقوط‌های وی داشته‌اند.

🔹اگر از داستان‌هایی همچون «فتنۀ سال ۸۸» و «برجام» - که وی در آنها، کارنامۀ ناموجّهی دارد - درگذریم، باید به مواجهۀ وی با تدبیر «فضای مجازی» اشاره کنیم. او در این داستان، حاضر نشد به خیر عامّه رو آورد و جانب حقیقت را بگیرد و در برابر روایتی که لیبرال‌ها بر ضد حکمرانی بر فضای مجازی تولید کردند، قاطعانه بایستد و عقب‌نشینی نکند. او به‌آسانی، از مسأله عبور کرد تا متحمّل هزینۀ روایتی نشود و سرمایۀ اجتماعی‌اش را دچار فرسایش نکند.

🔸پس از این، او در داستان اغتشاشِ «زن، زندگی، آزادی» نیز همین منطق عمل‌گرایانه و عقل ارزش‌گریزانه را به‌کار بست و آشکارا، به «تکثّر لیبرالی» رو آورد و حتّی تحریفِ سخنِ حاج‌قاسم سلیمانی را به خدمت رویکرد تکثّرگرایانۀ خویش گرفت. او و نیروهای سیاسیِ حلقۀ اوّلش، «کشف حجاب» را به‌مثابه حرام سیاسی، وارد وادی مصلحت و تعلیق و تعلل کردند و آنچنان سست و دوپهلو موضع گرفتند، که آشکار بود مایل به عبور از آن هستند.

🔹همین نوع مواجهۀ مرعوبانه و عمل‌گرایانه، تردید و تزلزل‌های بسیاری ایجاد کرد و لایۀ لیبرالِ جامعه را جسور و مدّعی ساخت. در این داستان، لایۀ انقلابیِ جامعه، نقش گفتاری و سیاستیِ وی در بسط و تثبیتِ کشف حجاب و برهنگی مشاهده کرد و به‌شدّت و بسیار بیشتر از گذشته، از وی فاصله گرفت.

🔸آخرین داستان، معطوف به «مقاومت» بود؛ زمانی‌که دشمن آمریکایی، مسیر تهاجم نظامی را در پیش گرفت و دو جنگ تحمیلی را رقم زد. از آنجاکه او نسبت به دولت وفاق، همسویی عجیبی از خویش نشان داد، در برهۀ جنگِ تحمیلیِ سوم و مذاکرات آن، به اندرونی دولت وفاق راه یافت و پرچم مذاکرات با آمریکا را به دست گرفت. او به جرگۀ دولتیان پیوست و نسبت به رهبر سوم که نظرِ متفاوتِ دیگری داشت، نه‌فقط جانب رهبر را نگرفت و یا حتّی در میانه ننشست، بلکه آشکارا، جانب لیبرال‌های دولتی را گرفت و از آنها هواداری کرد.

🔹این مسأله، زمانی آشکار شد که رهبر سوم، از «تفاوتِ علی‌الاصولیِ» خویش با شعام، پرده برداشت و مسیر مذاکره را برنتافت. اینک پس از تجربۀ «فتنۀ سال ۸۸»، «برجام»، «تدبیر فضای مجازی» و «حجاب»، عالیجناب قالیباف، حتّی در ماجرای عظیم «مقاومت» نیز نشان داد که خود را متعلّق و متعهد به جریان لیبرال‌ها می‌شمارد و مذاکره با قاتلان امام شهید و مظلوم را روا و به‌جا می‌داند. بنابراین، او در همۀ برهه‌های تعیین‌کنندۀ دو دهۀ گذشته، بارها ثابت کرده که از چشم‌انداز عمل‌گرایانه به مسائل می‌نگرد و هم‌عهد و هم‌سوی با لیبرال‌هاست.

@mahdi_jamshidi60

🇮🇷 کانال حمید رسایی را به دوستانتان معرفی کنید:
🇮🇷 @rasaee