پژوهش کیفی

🔹 پرسش (۲):
«دکتر جان سلام ارادت
در رابطه با چارچوب مفهومی در روش کیفی توضیحی بفرمایید. آیا چارچوب مفهومی همان تعاریف هست یا خیر؟».

🔷 پاسخ:
«سلام و درود دوست عزیز
چهارچوب مفهومی با تعاریف مفاهیم یکی نیست ولی تعاریف مفاهیم می‌تواند به‌عنوان بخشی از چهارچوب مفهومی آورده شود. چهارچوب مفهومی در پژوهش کیفی به‌عنوان یک راهنما برای پژوهشگر استفاده می‌شود تا از طریق ادبیات نظری موجود فهم بهتری از زمینۀ پژوهش و پدیدۀ مورد بررسی به دست آورد و در فرآیند تحقیق (از بیان مسئله تا گردآوری و تحلیل داده‌ها و نتیجه‌گیری) با ذهنی حساس‌تر به لحاظ مفهومی و نظری کار را پیش ببرد. البته باید توجه داشت که ساختار چارچوب مفهومی تا حد زیادی وابسته به انتخاب و هدف محقق است».

🔴🟡🔵 پژوهش کیفی
@Qualitative_Methodology

🔹 پرسش (۱):
«سلام و عرض ادب دكتر جان
آيا ارائه مدل مفهومی در پژوهش كيفی غير مرسوم است؟ اگر كه مدل مفهومی پيشنهاد شود اشكال دارد؟».

🔷 پاسخ:
«سلام و درود بر شما دوست گرامی.
در پژوهش کیفی می‌توان در مبحث چهارچوب مفهومی نوعی مدل مفهومی ارائه کرد تا به‌عنوان یک راهنمای نظری و مفهومی در گردآوری و تحلیل داده‌ها به کار آید. در واقع، در این مدل پژوهشگر به دنبال تأیید و یا رد مدل و روابط مطرح‌شده در آن به شیوهٔ پژوهش‌های کمی نیست، بلکه مدل به‌مثابهٔ ابزاری است برای هدفمند کردن فرآیند پژوهش و گرفتار نشدن در هرج‌ومرج داده‌های کیفی. پس اگرچه در پژوهش کیفی ارائه مدل مفهومی ضروری نیست، ولی مانعی هم ندارد و بسته به شیوه و هدف پژوهشگر می‌تواند استفاده شود. به‌علاوه، در نتیجه‌گیری نیز می‌تواند نوعی مدل یا دیاگرام مفهومی پیشنهاد شود به‌عنوان نتیجه‌ای کلی و انتزاعی از یافته‌های پژوهش».

🔴🟡🔵 پژوهش کیفی
@Qualitative_Methodology

در اولین فرصت حتماً در مورد کتاب‌هایی که در زمینهٔ روش تحقیق کیفی تألیف و ترجمه شده‌اند، خواهم نوشت. و همچنین دربارهٔ پژوهش‌ها و مقاله‌های پژوهشی که با رویکرد کیفی انجام شده‌اند اما بیشتر آن‌ها دچار ضعف و ابهام روشی‌اند که نتیجهٔ ناآگاهی و درک بسیار محدود و سطحی نویسندگانشان از روش‌شناسی کیفی و مبانی فلسفی آن است. حتماً توضیح خواهم داد که چرا نباید پژوهش را به روش‌شناسی تقلیل داد و روش‌شناسی را به تکنیک‌های روشی.

✍️ مسعود زمانی مقدم

🔴🟡🔵 پژوهش کیفی
@Qualitative_Methodology

#کتاب (۱)

کتابی انگلیسی که یک راهنمای عملی مناسب برای رساله‌ها و پایان‌نامه‌های کیفی است.

🔴🟡🔵 پژوهش کیفی
@Qualitative_Methodology

#نکته (۲)

فرآیند پژوهش اجتماعی، در وهلۀ نخست، فرآیندی آموزنده برای خود پژوهشگر است. او از غوطه‌وری در فضای پژوهش و از زیست‌جهان و تجربه‌های مشارکت‌کنندگان در پژوهش‌اش می‌آموزد. پژوهشگر در فرآیند پژوهش است که یاد می‌گیرد جهان اجتماعیِ مورد مطالعه‌اش پیچیده‌تر از پیش‌فرض‌های اوست و فهم‌اش از آن همواره ناتمام و تکمیل‌نشده باقی می‌ماند. آموختن و یادگیری بخشی از لذت پژوهش اجتماعی برای پژوهشگری است که همواره یک گام از جهان اجتماعیِ مورد مطالعه‌اش جلوتر است، و در عین حال، یک گام نیز عقب‌تر از آن است.

✍️ مسعود زمانی مقدم

🔴🟡🔵 پژوهش کیفی
@Qualitative_Methodology

#نکته (۱)

داشتم با یکی از دوستان، که به تازگی از رسالۀ دکتری‌اش در علوم اجتماعی دفاع کرده، صحبت می‌کردم. می‌گفت که داده‌ها و تحلیل در پژوهش کیفی «من‌درآوردی» است. در پاسخ لبخندی زدم و گفتم که احتمالاً منظورت از «من‌درآوردی»، «خلاقانه» است. جالب اینجاست که این دوست عزیز رساله‌اش را نیز با روش کیفی انجام داده، اما همچنان بر اساس کلیشه‌های موجود در مباحث روش‌‌شناختی، به طور ناخودآگاه این صفت را برای پژوهش کیفی بیان می‌کند. این پیش‌فرض همچنان پابرجاست که بر اساس آن، اصالت و اعتبار و عینیت در پژوهش کیفی در مقایسه با پژوهش کمّی کمتر پنداشته می‌شود. در حالی‌که اصالت و اعتبار یک پژوهش به ذات رویکرد روشی آن برنمی‌گردد، بلکه به فرآیند پژوهش، چه کمّی و چه کیفی، مربوط است. اگر فرآیند تحقیق درست و علمی نباشد، پژوهش نیز معتبر نخواهد بود. به طور مثال، در یک پژوهش کمّی اگر پرسشنامه‌ها به درستی پر نشوند و یا داده‌ها به صورت غیرواقعی و دستکاری‌شده در نرم‌افزار‌ تحلیل داده‌ها وارد شوند، نتیجه چیزی جز «من‌درآوردی» بودن تحقیق نخواهد بود.

✍️ مسعود زمانی مقدم

🔴🟡🔵 پژوهش کیفی
@Qualitative_Methodology

با سلام و درود

در این کانال دربارهٔ روش‌شناسی کیفی می‌نویسم و مطالب مرتبط با پژوهش‌های کیفی را به اشتراک می‌گذارم.

مسعود زمانی مقدم
۳۰ شهریور ۱۴۰۰

🔴🟡🔵 پژوهش کیفی
@Qualitative_Methodology

Channel created