یک دنیا سپاس و یک توضیح
یادداشت دوست فرزانه جناب راستیپور در مورد رباعی رودکی در المعجم شمس قیس رازی، نشان داد که در عبارتی که پیشتر در مورد رباعیات رودکی نوشته بودم باید تجدید نظر کنم. آن عبارت این بود که رازی، در کتاب خود در میان شعرهایی که از رودکی آورده، رباعیی از او درج نکرده است. از ایشان سپاسگزارم.
توضیحی نیز در مورد رباعیات چهارقافیهای ضروری است. این توضیح را با تفصیل در کتاب «رباعیات خیّام و خیّامانههای پارسی» (ص ۸۹) آوردهام. خواجه نصیر، بر آن است که رباعیات قدیم چهارقافیه داشتهاند، اما نزد متأخران، آوردن قافیۀ سوم شرط نبوده است. وی دلایل فنی برای نظر خود اقامه کرده که به بحث ما ربطی ندارد. رباعیی که شمس قیس از رودکی آورده، سه قافیهای است و این، با آنچه خواجه نصیر گفته، همخوانی ندارد. آنچه میتواند در مورد رباعی سه قافیهای رودکی سمرقندی راهگشا باشد این توضیح جمالالدین قَرشی است که: «اهل خراسان و عراق رباعی مصرّع گویند و ماوراء النهر و ترکستان، رباعی خصی آرَند» (عراضة العروضیین، صفحۀ ۳). رباعی مصرّع، رباعیی است که چهارقافیه دارد و رباعی خصی، رباعی سه قافیهای است. با توجه به زادگاه رودکی، سه قافیهای بودنِ رباعی او، مطابق پسند و شیوۀ رباعیسراییِ ادبای آن منطقه است. جمالالدین قرشی اهل ماوراء النهر بوده است و نظر او، در این باب، سند محسوب میشود.
..
"چهار خطی"
رباعی فارسی، به روایت سید علی میرافضلی
https://telegram.me/Xatt4
Post #231
698