✴️‌ تولید سلول‌های بنیادی پرتوان القایی فیل

🔺 تغییر اقلیم ناشی از فعالیت‌های انسانی، منجر به از دست رفتن زیست‌بوم مگافون (بزرگ‌زیاگان، جانوران عظیم‌الجثه) خشکی شده است. در این عصر، برای مبارزه با از دست رفتن تنوع زیستی به ابزارهای جدیدی نیاز است که یکی از مهم‌ترین آن‌ها، تولید #سلول‌های_بنیادی_پرتوان_القایی (iPSC) از گونه‌های در معرض خطر است.

🔺 فیل‌ها به دلیل هوش بالا و زندگی اجتماعی خود منحصربه‌فرد بوده و پیری در آن‌ها در سطح مولکولی شباهت‌هایی با انسان دارد. همچنین، فیل‌ها علی‌رغم جثه بزرگ خود، نرخ ابتلا به #سرطان پایینی دارند که بررسی چگونگی آن حائز اهمیت است.

🔺 در مطالعه‌ای که به‌تازگی در نشریه Nature Methods به چاپ رسیده است، پژوهشگران دو روش برای تولید سلول‌های بنیادی پرتوان القایی از سلول‌های اندوتلیال رحم فیل آسیایی (Elephas maximus) ارائه کرده و سلول‌های حاصل را emiPS نام‌گذاری کردند.

🔰 روش اول یک رویکرد دو مرحله‌ای است که طی آن، ابتدا سلول‌های سوماتیک فیل با استفاده از مواد شیمیایی خاص به سمت حالت #پرتوان سوق داده شدند و کلونی‌های مناسب انتخاب شدند. سپس مجموعه‌ای از ژن‌ها و عوامل #بازبرنامه‌ریزی به سلول‌ها وارد شدند. این عوامل شامل فاکتورهای کلاسیک OCT4، SOX2، LIN28 ،c-MYC ،KLF4 و NANOG بودند. علاوه بر این، از SV40LT و همچنین shRNA علیه TP53های رتروژن فیل برای کاهش فعالیت مسیرهای وابسته به p53 استفاده شد.

🔰 در روش دوم، مرحله اولیه و پیچیده القای شیمیایی و انتخاب کلونی حذف شد. همان مجموعه از عوامل بازبرنامه‌ریزی در محیطی ساده‌تر مبتنی بر Essential 8 (E8) مورد استفاده قرار گرفتند، اما علاوه بر آن‌ها، یک نسخه جهش‌یافته از HRAS نیز وارد سلول‌ها شد. HRAS جهش‌یافته می‌تواند سیگنال‌های رشد و تکثیر را تقویت کرده و به سلول‌ها در عبور از موانع بازبرنامه‌ریزی کمک کند.

👈 نکته قابل توجه این است که در هر دو روش، سرکوب مکانیسم‌های ضدسرطانی سلول‌های فیل برای بازبرنامه‌ریزی موفق آن‌ها ضروری است. همچنین، از چالش‌های روش‌های توسعه‌یافته می‌توان به وابستگی به ترانس‌ژن‌ها و مدت‌زمان طولانی بازبرنامه‌ریزی سلول‌ها اشاره کرد.

🔰 بررسی‌های مولکولی با استفاده از RNA-seq، direct RNA-seq و ATAC-seq و همچنین آزمون‌های تمایزی به هر سه لایه زایای اندودرم، مزودرم و اکتودرم و آزمون‌های عملکردی درون‌تنی نشان می‌دهند که سلول‌های emiPS دارای ویژگی‌های پرتوانی هستند.

✅ سلول‌های حاصل از این مطالعه می‌توانند در زیست‌شناسی حفاظت، مطالعات سرطان و زیست‌فناوری تولیدمثل گونه فیل آسیایی مورد استفاده قرار گیرند.


لینک مقاله:
https://www.nature.com/articles/s41592-026-03136-4


✍ نیما عابدینی، دانشجوی دکتری زیست‌شناسی سلولی تکوینی پژوهشگاه رویان

Join us:
🆔 @pluricancer