📌 تأملی در تفکر!

✍ حسین نیک

🔸 اهل منطق فکر را عبارت از مرتب ساختن امور معلوم برای رسیدن به کشف مجهول تعریف کرد‌ه‌اند. به دیگر سخن، فکر عبارت است از حرکت ذهن به سوی امور و مقدمات معلوم و سپس حرکت از آن امور معلوم به سوی کشف مقصود.

🔹 تفکر با فکر تفاوت دارد. فکر‌ فرآیندی است که ذهن سعی می‌کند معلوماتش را پشت سر یکدیگر ردیف کند تا نتیجه‌گیری کند؛ اما تفکر یک حرکت هدفمند و راهبریِ خودآگاهانه فکر است. فکر اگر توسط تفکر افسار زده نشود، روشمند نیست؛ به هر سویی می‌رود و باری به هر جهت است. قرآن به تفکر دعوت می‌کند؛ نه به فکر. از قدیم الأیام هم در زبان عرفی از یک بیماری و اختلال روانی این‌گونه تعبیر می‌کردند: فلانی فکری شده!

🔸 ماده اولیه فکر تنها معلوماتی است که ردیف می‌شوند؛ اما ماده اولیه تفکر، خود فکر است. تفکر یک مهارت حل مسئله است؛ اما فکر، غرق شدن در موضوعات و مسائل است.

🔹 معتقدم تفاوت انسان و حیوان در فکر نیست؛ بلکه در تفکر است. در یافته‌های اخیر زیست‌شناسی هم ساحت‌هایی از فکر در حیوانات به اثبات رسیده‌ است. اما قوه نطق در انسان، راهبری و هدایت افکار است.

🔸 فکر خیلی هم محتاج به زبان نیست. دلیل مطلب این است که فکر مونولوگ است. خودش کبوتری وحشی است که از شاخه ای به شاخه دیگر می‌پرد. کافی است بنشینی و فکر را تماشا کنی. تماشاچی که سخنی نمی‌گوید؛ تا زبان لازم داشته باشد.
در مقابل، تفکر دیالوگ است. در واقع تفکر کردن، دیالوگ متفکر با فکر است. می‌خواهد کبوتر فکر را رام کند و در جهت خاصی رشد دهد؛ بنابراین دو طرفه و محتاج زبان است. هرچه تفکر پیچیده‌تر باشد، زبان پیچیده‌تری نیاز دارد.

🔹 تفکر، همیشه نو است؛ در حال انجام شدن است؛ کهنگی ندارد. این تفکر نیست که در حافظه بایگانی می‌شود؛ بلکه فکر است که در حافظه نقش می‌بندد و کهنه می‌شود.

🔗Source


☕️physics cafe