پارینه/پالئوگرام

‏✳️ ‌۲۸۰ اصطلاح لاتین — همراه تلفظ، معنی و توضیحات

‏زبان لاتین چیست و چه نقشی در دانش زبانی امروز ما دارد؟ در میان متن‌های انگلیسی که پیرامون موضوعات حقوقی، پزشکی، تاریخی، فلسفی، منطقی، جغرافیایی و زیست‌شناختی هستند، گاهی عبارت‌های عجیب و غریبی دیده می‌شود که اغلب به صورت کژنویس یا ایتالیک قید شده‌اند؛ گاهی به صورت خلاصه و کوته‌نوشت (abbreviation) آمده‌اند؛ گاهی جمله کاملی هستند که از شخصیتی تاریخی نقل شده‌اند و گاهی، گویا نقل دستوری عجیبی، مثل حرف اضافه یا حرف ربط یا متمم یا شبه‌جمله را بازی می‌کنند. برخی از این عبارت‌ها نیز در زبان انگلیسی و حتی فارسی بسیار شهرت یافته‌اند (مثلاً «وتو»، «a.m»، «p.m»، «re»…)، بی آن که معنای دقیق آن‌ها را در زبان لاتین متوجه شده باشیم. تقریباً نمی‌توان هیچ کدام از متن‌های تخصصی انگلیسی را خواند، بی آن‌که با چنین واژگانی برخورد داشته باشیم و به خصوص، آن‌جا که این هر اصطلاح لاتین معنای خاصی در متن را تداعی کنند، درک اشتباه یکی از آن‌ها می‌توان فهم مخاطب از کل متن را مختل کند. این عبارت‌های عجیب ولی پرکاربرد، اغلب به زبان لاتین هستند و کژنویس‌بودن آن‌ها نشانه‌ای است بر این که با کلمه معمول انگلیسی مواجه نیستیم.

با وجود اهمیتی که آموختن مقدماتی درباره لاتین و دست‌کم چندتایی اصطلاح لاتین در میان متن‌های تخصصی برای اهل فرهنگ و علم دارد، متأسفانه تا کنون هیچ راهنمای فارسی برای این عبارت‌ها در فارسی نگاشته نشده و معنی اغلب آن‌ها را نمی‌توانید در جای دیگر پیدا کنید. در این‌جا ۲۸۰ اصطلاح لاتین را که پرکابرد و مشهور هستند و ممکن است در متن‌های انگلیسی ببینید، همراه با برخی نمونه‌ها و توضیحات ضروری آورده‌ایم که امیدواریم برای همه علاقه‌مندان به تقویت زبان تخصصی و فنی مفید باشد.

در ادامه این اصطلاحات بر اساس حرف آغازین دسته‌بندی شده‌اند. بعد از هر عبارت ابتدا تلفظ رایج آن آمده است. تلفظ برخی کلمات گاهی مطابق تلفظ لاتین کلاسیک، گاهی مطابق تلفظ لاتین جدید و گاهی مطابق تلفظ رایج در انگلیسی ذکر شده‌اند؛ سپس معنی هر اصطلاح لاتین آمده است. گاهی که نگارش اصطلاح لاتین به صورت کوته‌نوشت رایج شده، صورت کامل آن نیز در ادامه آمده و در مواردی، مثال‌ها یا توضیحاتی برای فهم بهتر مفهوم آن اصطلاح لاتین اضافه شده است. این مقاله منبع مختصر ولی فراگیری است برای علاقه‌مندان به گسترده‌تر کردن دانش زبانی به خصوص برای درک مطالب و نگارش متن‌های علمی، فلسفی، حقوقی و تاریخی به زبان انگلیسی که همیشه یکی دو اصطلاح لاتین در آن‌ها دیده می‌شود. اگر می‌خواهید بیشتر با تاریخ و قدمت زبان لاتین آشنا شوید، مقاله «آشنایی مقدماتی با زبان لاتین» را در مجله فرادرس مطالعه کنید.

مطالعه ادامه مطلب 👇👇

‏🔗 ۲۸۰ اصطلاح لاتین — همراه تلفظ، معنی و توضیحات — کلیک کنید (+)

📖 مجله فرادرس
بزرگ‌ترین رسانه متنی آموزشی در ایران

گفتگوی زنده درباره دوره دایناسورشناسی آکادمی هوپا
در این گفتگو یکی از بچه‌های شرکت‌کننده در دوره تابستانی همراه مادر گرامی‌شون حضور داشتند که لطفشون مایه مباهات من شد.
دوره‌های دایناسورشناسی آکادمی هوپا ویژه دو رده سنی ۵-۷ سال و ۸-۱۲ سال برگزار می‌شوند. محتوای هر دو دوره یکسان است، ولی زبان و شیوه ارتباط با بچه‌ها کمی تفاوت دارد.
چون در تمام طول کلاس، تعامل و گفتگوی چندجانبه با بچه‌ها در جریان است، خیلی مهم است که بچه‌ها در میان هم‌رده‌های سنی خود قرار بگیرند.
برای ثبت نام در دوره پاییزی دایناسورشناسی هوپا به این پیوند بروید.

Old Buck Dinosauria Series Animated Short Film (2021)

‏✳️ ‌آشنایی مقدماتی با زبان لاتین — برای علاقه‌مندان زبان، تاریخ و علوم

‏کمابیش همه نام زبان لاتین را بارها شنیده‌اند و اغلب مردم هم تصور می‌کنند می‌دانند زبان لاتین چیست. بسیاری فکر می‌کنند این زبان نام دیگر زبان انگلیسی یا اصطلاحی برای زبان‌های اروپایی است. برخی هم تصور می‌کنند لاتین هم زبان یونانی است و عده‌ای هم فکر می‌کنند زبان لاتین یعنی زبان رایج در کشورهای آمریکای لاتین؛ اما زبان لاتین دقیقا هیچ کدام از این‌ها نیست. زبان لاتین زمانی دراز، یعنی از دوره روم باستان تا اواخر سده‌های میانه زبان رسمی و واسط در بیشتر سرزمین‌های اروپایی بود؛ اما امروز زبانی پیوسته به تاریخ محسوب می‌شود که البته همچنان در عرصه‌هایی از قبیل علم و فرهنگ و تاریخ اهمیت دارد و البته، میان گروهی معدود و محدود از آدم‌های علاقه‌مند به گذشته، گویشورانی هم دارد. بیایید با زبان لاتین بیشتر آشنا شویم!

══ فهرست مطالب ══

‏ ○ آشنایی با زبان لاتین
‏ ○ کلمات لاتین را چگونه تلفظ کنیم؟


‏🔸 آشنایی با زبان لاتین

‏اگر بخواهیم بگوییم زبان لاتین دقیقاً چیست و از کجا آمده، باید به دامنه‌ای تاریخی اشاره کنیم که قدیمی‌ترین بقایای یافته‌شده از آن حدود ۲۸۰۰ سال قدمت دارند و سر دیگر بازه تاریخی آن به همین امروز می‌رسد؛ بنابراین وقتی می‌گوییم «لاتین» باید مشخص کنیم که درباره کدام لاتین صحبت می‌کنیم.

‏نام زبان لاتین منتسب به ناحیه «Latium» در روم باستان است؛ ناحیه‌ای که امروز «Lazio» (لاتزیو) نامیده می‌شود؛ پایتخت آن شهر رم است و شاید به خاطر نام تیم فوتبال لاتزیو به گوش خیلی‌ها رسیده باشد. این زبان میان مردم باستانی این ناحیه رواج داشت؛ گرچه قدیمی‌ترین زبان این ناحیه نبوده.

‏پیش از لاتین، زبان دیگری به نام اتروسکایی در ایتالیای باستان رایج بوده که هیچ ارتباط نزدیکی با زبان‌های بعد از خود ندارد. زبان اتروسکایی با گسترش زبان لاتین به فراموشی سپرده شد، اما میراث مهمی از خود به جا گذاشت: الفبای لاتین در حقیقت از الفبای اتروسکایی گرفته شد. خود الفبای اتروسکایی هم البته، با تغییراتی در الفبای یونانی حاصل شده؛ بنابراین می‌توان گفت لاتینی‌زبان‌ها به واسطه مردم اتروسکایی‌زبان، از میراث الفبای رایج در یونان باستان بهره‌مند شدند.


‏🔸 کلمات لاتین را چگونه تلفظ کنیم؟

‏اگر سر و کار شما با لاتین کلیسایی باشد، قطعاً تنها شیوه پذیرفته‌شده تلفظ واژگان همان است که در ایتالیا و سریر مقدس رایج است؛ یعنی چیزی شبیه تلفظ‌های خود زبان ایتالیایی.

‏مثلاً نام یولیوس کایسر (Julius Caesar) را باید /جولیوس چیزر/ تلفظ کنید و جمله مشهور او، «VENI, VIDI, VICI» (به معنی: آمدم، دیدم، پیروز شدم) را /ونی، ویدی، ویچی/؛ اما اگر دغدغه شما زبان‌شناسی تاریخی است یا در کشوری بجز ایتالیا لاتین آموخته‌اید، احتمال دارد تلفظ کلاسیک /یولیوس کایسر/ و /ونی، ویدی، ویکی/ را ترجیح بدهید.

‏مهم‌ترین گروه‌هایی که در ایران ممکن است به موضوع تلفظ لاتین علاقه‌مند باشند، پژوهشگران زبان‌شناسی تاریخی و نیز طبیعیات هستند. نام‌های علمی موجودات زنده طبق قواعد زیست‌شناسی باید به شکل لاتین نوشته شوند و گرچه ممکن است ریشه در هر زبان دیگری (یونانی، ترکی، فارسی، چینی، عربی…) داشته باشند، اما قواعد نگارش و تلفظ آن‌ها پیرو زبان لاتین است.



مطالعه ادامه مطلب 👇👇

‏🔗 آشنایی مقدماتی با زبان لاتین — برای علاقه‌مندان زبان، تاریخ و علوم — کلیک کنید (+)

📚 طبقه‌بندی موضوعی: عمومی | کاربردی


📖 مجله فرادرس
بزرگ‌ترین رسانه متنی آموزشی در ایران

@FaraDarsMag — مجله فرادرس

بچه چطور به دنیا میاد؟
نوشته اندرو آندری و استیون شیپ
نقاشی از بلیک همپتون
ترجمه لیلی گلستان
سازمان انتشارات کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، ۱۳۵۰، ۲۵۳۶

How Babies Are Made
Andrew C. Andry and Steven Schepp, 1969

t.me/paleolib/93

Dinosauria Animated Series Official Trailer (2021)

دایناسورها در فیلم.mp4

معرفی دوره دایناسورشناسی.mp4

پالئوآرت.mp4

به‌روز رسانی

به خاطر استقبال عزیزانی که مایل به شرکت در دوره دایناسورشناسی بودند، قرار شد بازه سنی شرکت‌کنندگان به این صورت تغییر کند (روی نام هر دوره تقه بزنید تا به صفحه همان دوره در تارنمای آکادمی هوپا هدایت شوید):

دوره بچه کوچولوها: ۴ تا ۱۴ سال

دوره بچه بزرگ‌ها: ۱۵ سال به بالا

دوره دایناسورشناسی برای نوجوانان (۱۳تا۱۷سال)

در این دوره مثل کارآگاهان جنایی که با جستجوی شواهد و جمع‌آوری قطعات کوچکی از صحنه جنایت، رویدادهای گذشته را بازسازی می‌کنند، به کاوش در تاریخ زمین و زندگی جانداران قدیم می‌رویم تا راز روزهایی سیاه را که از آسمان به زمین آتش می‌بارید و از زمین به آسمان دودی غلیظ و مرگ‌آور برمی‌خاست، روشن کنیم. با ما به اکتشاف زمین قدیمی بیایید!

۱۰ جلسه
۵شنبه‌ها، ساعت ۱۱-۱۲:۳۰

۱. سنگواره‌ها، یادگاران مرگ
۲. پیدایش حیات
۳. روند تکامل و تنوع جانداران
۴. از سوسک دریایی تا ماهی خشکی
۵. مارمولک‌های آتش‌خوار
۶. از پشه تا اژدها
۷. دایناسورها: سلطان عشق و وحشت
۸. غول‌های زشت بداخلاق
۹. عقاب‌های دندان‌دار
۱۰. مرگ بزرگ و زندگی بی‌انتها

اگر به حیوانات، طبیعت، سنگواره‌ها و فسیل‌ها، تاریخ طبیعی، تکامل جانداران و کشف رازهای سر به مهر و معماهای علمی علاقه دارید، حتماً از شرکت در این دوره لذت خواهید برد. اطلاعات زمینه‌ای خاصی، بیشتر از آنچه در مدرسه آموختید، نیاز نخواهید داشت. بقیه راه را همراه هم و قدم به قدم طی می‌کنیم.

راستی این را به دست اهلش برسانید:
https://ffo.ir/hoopa.academyD13-17

دوره دایناسورشناسی برای کودکان (۶تا۱۲سال)

قرار است با هم به اکتشاف دنیای دایناسورها و سایر جانداران قدیمی زمین برویم؛ از بزرگ‌ترین و ترسناک‌ترین‌ها تا کوچک‌ترین و جالب‌ترین موجوداتی که روی زمین زندگی کرده‌اند. راستی دایناسور مورد علاقه شما کدام نوع است؟ اسم چند تا دایناسور را بلد هستید؟ بیایید با هم به جستجوی دنیای دایناسورها و سایر جانوران قدیمی کره زمین برویم!

۱۰ جلسه
۵شنبه‌ها، ساعت ۱۳-۱۴:۳۰

۱. آشنایی با موجودات گذشته زمین
۲. معمای غول‌ها و کوتوله‌ها
۳. دایناسورها چه شکلی بودند
۴. شکارچیان مخوف
۵. گله‌های گرسنه
۶. دایناسورها و حیوانات غول‌پیکر
۷. باهوش‌ترین‌ها و خنگ‌ترین‌ها
۸. دایناسورها در آسمان
۹. دایناسورها در دریاها
۱۰. چرا حیوانات منقرض می‌شوند؟

اگر به حیوانات، طبیعت، سنگواره‌ها و فسیل‌ها، تاریخ طبیعی، تکامل جانداران و کشف رازهای سر به مهر و معماهای علمی علاقه دارید، حتماً از شرکت در این دوره لذت خواهید برد. اطلاعات زمینه‌ای خاصی، بیشتر از آنچه در مدرسه آموختید، نیاز نخواهید داشت. بقیه راه را همراه هم و قدم به قدم طی می‌کنیم.

راستی این را به دست اهلش برسانید:
https://ffo.ir/hoopa.academyD6-12

بررسی علمی دایناسورهای اسباب‌بازی.mp4

دایناسورها در تصویر و تصور ما.mp4

Humans are not the pinnacle of evolution. Everything that has gone before was not a prelude to the appearance of human beings who arrived to a great fanfare.

انسان‌ها گل سرسبد تکامل نیستند. هر چه قبلاً رخ داده درآمدی نبوده است بر پیدایش انسان‌ها که به معرکه‌ای پرشکوه پا نهادند.

But humans are special: no other species on Earth, to our knowledge, writes books, or even reflects on the history of its own species. Wise philosophers through the ages have warned us to be humble. But humility is not what this is about. The key point is that evolution is not teleological, or ‘goal driven’. There can be no pathway laid out into the future for evolution: species come and go, buffeted by the vicissitudes of history.

با این همه، انسان‌ها خاص‌اند. هیچ گونۀ دیگری روی زمین، تا آنجا که ما می‌دانیم، نمی‌تواند کتاب بنویسد و یا حتی دربارۀ تاریخ گونۀ خود تأمّل کند. فیلسوفانِ خردمند طی قرون و اعصار هشدارمان داده‌اند مبادا فروتن نباشیم. ولی این جا بحث بر سر فروتنی نیست. نکتۀ اساسی این است که تکامل پدیده‌ای فرجام‌بین یا «هدفمند» نیست. اصلاً هیچ مسیرِ ازقبل‌مشخصی برای آیندۀ تکامل وجود ندارد. گونه‌ها زیر ضرباتِ فراز و نشیب‌های تاریخ می‌آیند و می‌روند.

In the Late Triassic, a naturalist would have had no reason to suppose that dinosaurs would become large and diverse, and dominate terrestrial ecosystems for more than 160 million years, and that mammals would remain small and humble denizens of the night. Equally, when the dinosaurs were cleared from the surface of the Earth by the KT mass extinction, crocodilians, birds, or mammals all stood a reasonable chance of becoming top predators. In South America, which was isolated from other parts of the world, certain crocodilians became rather terrestrialized, and took on the role of predators. In South America too, but also in North America and Europe, giant birds with massive 1-metre long bone-cracking beaks preyed on the ancestors of horses and cats.

در تریاس پسین، هیچ طبیعی‌دانی دلیلی در دست نداشت بپندارد دایناسورها بزرگ‌ و متنوع خواهند شد و زیست‌بوم‌های خشکی را به‌مدت بیش از ۱۶۰ میلیون سال زیر سلطۀ خود خواهند گرفت، و اینکه پستانداران شب‌گردانی کوچک و بی‌اهمیت باقی خواهند ماند. به همین ترتیب، زمانی که دایناسورها[ی غیر پرنده] طی انقراض دسته‌جمعی پایانِ دورۀ کرتاسه از صفحۀ زمین برچیده شدند، طبیعتاً احتمال اینکه تمساح‌ها، پرندگان یا پستانداران برترین شکارگران طبیعت شوند زیاد شد. در آمریکای جنوبی که از بقیۀ نقاط جهان جدا مانده بود، برخی از گونه‌های تمساح‌ها تا حدی خشکی‌زی شدند و شکارگری را در پیش گرفتند. باز در همین آمریکای جنوبی، و همچنین آمریکای شمالی و اروپا، پرندگانی غول‌پیکر به تکامل رسیدند که نیاکان اسب‌ها و گربه‌های امروزین را به‌یمن منقارهای عظیمِ یک‌متریِ استخوان‌شکن خود شکار می‌کردند.

At the beginning of the new world, during the Palaeocene Epoch of the Tertiary Period of the Cenozoic Era, the closest ancestors of humans were weedy little squirrel-like animals scuttling nervously along the tree branches. No sign there of latent genius or incipient domination of the Earth.

(The History of Life; A very Short Introduction/ Michael Benton/ 2008)

در سپیده‌دم دنیای جدید، یعنی در خلال دور پالئوسن از دورۀ پلیوژِن از دوران سنوزوییک [بین ۶۶ تا ۵۶ میلیون سال قبل] نزدیک‌ترین نیاکان انسان‌ها حیوانات نحیفِ سنجاب‌شکلی بودند که با ترس و لرز روی شاخه‌های درختان از این سو به آن سو می‌دویدند و بر تارکشان هنوز هیچ نشانه‌ای به چشم نمی‌خورد که برخوردار از نبوغی نهان باشند یا در مسیر سیطره بر زمین گام بردارند.

(تاریخ حیات؛ درآمدی مختصر و مفید/ مایکل بنتون/ 2008)

#ترجمه
#نمونه_ترجمه
#یادگیری_انگلیسی
#آموزش_ترجمه
#تاریخ_حیات

@Englishnutsbolts

تنوع زیستیِ بی‌نظیر در نواحی حفاظت‌شده‌ی مازندران را ببینید.
همه‌ی ما مسئول حفظ نسل این گونه‌های زیبا و منحصر به فرد هستیم.
یادمان باشد که اگر روزی بشر توانایی کشف تمام سیاراتِ فراخورشیدی را نیز بیابد، اگر میلی‌متر به میلی‌مترِ این کیهانِ بی‌کران را کاوش کند، شاید میکروب‌هایی مشابه با میکروب‌های زمینی کشف کند، شاید جانورانی عجیب و غریب که برای زندگی در آن سیارات خاص تکامل پیدا کردند پیدا کند، ولی به احتمال قریب به یقین هرگز گونه‌ای زیستی دقیقا شبیه به جانورانِ پیچیده‌ی روی زمین مانند همین پلنگ‌ها و خرس‌ها را نخواهد یافت.

این ویدیو را دوربین‌های تله‌ایِ سازمان حفاظت از محیط زیست چالوس ثبت کرده است.

کانال دانش همگانی
@daneshhamegani

‌
آیا نمی‌شد در روند تکامل انسان‌ها به صورتی تغییر پیدا می‌کردند که دندان‌ها پوسیده نمی‌شد؟ آیا نقایصی که در ذات آناتومی انسان موجود است نوعی باگ طبیعت است؟
عرفان خسروی زیست‌شناس در اپیزود ۲۱ رادیو آدمیزاد به این موضوع پرداخته است. با هم بخش‌هایی از این اپیزود را می‌شنویم.
@adamizadpod