همان تکامل لطفا
صد سال یا کمی بیشتر از وقتی که در متنهای فارسی (احتمالا متأثر از متنهای ترکی عثمانی) از نظریه تکامل داروین نام برده شده، میگذرد.
هزاران کتاب و مقاله در محیط دانشکدههای زیستشناسی درباره تکامل نوشته شده تا نوبت رسید به صاحبنظرانی که یادشان نمیآید در کتابهای درسی برای این نظریه چه نامی به کار رفته، اما همگی قائلند که جایی گفته شده کلمه تکامل برای نامیدن این نظریه غلط است.
من سالها از فرگشت برای نامیدن این نظریه استفاده کردم، فقط برای دور زدن تیغ جرح و قیچی تعدیل در نشریات علمی. البته مشکلی یا نظری پیرامون نادرستی لفظ فرگشت ندارم، اما به قول دوست گرامی، آقای کاوه فیضاللهی، باید قراردادی زبانی در کار باشد که بگوید بعد از صد سال، بیاییم همگی از فرگشت به جای evolution استفاده کنیم. اما تا وقتی این کلمه طوری است که مأموران قیچی به دست جرحوتعدیل نمیدانند همان تکامل است و افراد زیادی میپرسند فرگشت یعنی چی و ما هم باید روشن کنیم که همان تکامل است، ما همان تکامل را ترجیح میدهیم.
اهل علم معمولا وقتی حرف به این مهمی مثلا درباره نادرستی تکامل یا برتری فرگشت دارند، مینویسند و در معرض داوری باقی اهل علم قرارش میدهند. برای اهل تقلید هم که حوصله قیلوقال مدرسه ندارند، در نوشتههایی عامهفهم لب کلام را توضیح میدهند تا روشن کنندشان. اینکه فضای مجازی پرشده از کسانی به جز اهل علم (که عمدتاً شناسههایی مجازی و مجهول اند) که چنین اشتباهی را مدام تکرار میکنند، باعث نمیشود این اشتباه به مرور مقبول و راست شود. کار علم طور دیگر و جای دیگر رقم میخورد.
اهل تقلید اگر نظری دارند، یا در کسوت اهل علم دربیایند، نظرشان را تشریح و مستند کنند و در معرض داوری باقی اهل علم قرار بدهند، یا به تقلید ادامه دهند؛ نه اینکه مدام حرفی غلط را تکرار کنند و بگویند که «لفظ تکامل غلط است».
لفظ تکامل غلط نیست. برداشت شما اشتباه بوده.
درباره مغالطه رایجشدن فلان اصطلاح غلط
درباره اینکه تکامل واقعا به معنی کاملشدن هست یا نه
درباره اینکه چرا نباید با نگاه انسانمحور و ذاتگرا درباره تکامل فکر کنیم
تأملی در واژهسازیهای علمی: مطالعۀ موردی «اوولوشن»
هادی صمدی و محمد معصومی
تاریخ علم، ش ۳۰، ۱۹ (۱)، بهار و تابستان ۱۴۰۰، ص ۲۷-۶۷
Post #1221
3.91K
دیرینهنگار من واقعاً از برخی واژهسازیها سر در نمیآورم. کلمهی «تکامل» در متون زیستی فارسی معادل با evolution در متون زیستی انگلیسی بکار میرود و حداقل چندین و چند دهه است که این کلمه در متون فارسی استعمال میشود. شاید نخستین کسی که «تکامل» را معادل همتای انگلیسیاش…Telegraph رشته توییتی از @Erfan\_khosravi 1. به #رسم_امانت رایجدانستن خطاها و تجویزشان از مغالطههای رایج در #ترویج_علم است. اصطلاحات علمی برساختههای اجتماعی نیستند که رواجشان مؤید درستیشان شود. مثلا باستانشناسی و دایناسور ربطی به هم ندارند، حتی اگر جستجوی این دو در گوگل ۱۱۵هزار نتیجه به دست…
- 👍 3
- ❤ 1
- 👎 1
- 🔥 1