نوسازی زبان زیست‌شناسی
این آخرین مقاله‌ای است که برای نشریه ارزنده رشد آموزش زیست‌شناسی نوشتم. فصل بهار که این مقاله را می‌نوشتم، حدس می‌زدیم که رشد آموزش زیست‌شناسی دیگر نسخه کاغذی و چاپی نخواهد شد و حجم آن هم بسیار کمتر خواهد بود؛ اما کارشکنی‌هایی که از «بالادست» برای این نشریه به وجود آوردند، حتی بیشتر از این حرف‌ها بود، طوری که انتشار آن تا نیمه پاییز به تعویق افتاد. با توجه به مشکلاتی که در شماره‌های قبل برای مقاله‌های تکاملی به وجود آمد و درنهایت، این مقالات فقط با پی‌گیری و اصرار سردبیر فرهیخته نشریه، آقای دکتر کرام‌الدینی، منتشر شدند، تصمیم گرفتم که دیگر در این مورد مطلبی ننویسم تا موجب تصدع و زحمت بیشتر نباشد؛ به علاوه چون از ورود ناگهانی تعداد بسیاری نوواژه پیشنهادی فرهنگستان زبان و ادب فارسی به کتاب‌های درسی زیست‌شناسی متوسطه مدت کوتاهی می‌گذرد و موضوع نوواژه‌های فارسی در صفحات بسیاری از شماره‌های این نشریه منعکس شده، تصمیم گرفتم تا با نگاهی تاریخی به این دغدغه بپردازم که نوآوری و نوسازی زبان زیست‌شناسی چه سابقه‌ای در متون فارسی دارد و تجربیات پیشین به کجا منتهی شده است.
شاید تعجب کنید اگر بدانید حتی واژگان جاافتاده‌ای مثل حشرات و خزندگان جزء همین نوواژگان دخیل در زبان زیست‌شناسی هستند که حتی در نخستین کتاب‌های علمی طبیعیات به زبان فارسی، معنا و شکل و کاربرد متفاوتی داشته‌اند. داستان این نوواژگان زمانی جالب‌تر می‌شود که بدانیم جریان کاربرد آن‌ها از چند آبشخور متفاوت و موازی سرچشمه گرفته و فراز و فرودهای اجتماعی، فرهنگی و سیاسی مختلفی را پشت سر گذاشته است.
متن این مقاله را می‌توانید در کتابخانه پالئوگرام یا تارنمای رشد آموزش زیست‌شناسی مطالعه کنید و نظرات خود را پیرامون این موضوع به اشتراک بگذارید.
Post #1096
3.02K
پارینه/پالئوگرام اتن‌برو و واژه‌های غریب دو روز پیش، سر دیوید اَتِن‌برو، خاتم مستندهای حیات وحش، ۹۳ساله شد. این قطعه‌ای‌ست از مستند «اتن‌برو و اژدهای دریا» (Attenborough and the Sea Dragon, 2018) که او به دیدار سنگواره‌های ایکتیوسور (خزندگان دلفین‌مانند) در موزه اشتوتگارت،…Telegram کتابخانه پالئوگرام نوسازی زبان زیست‌شناسی عرفان خسروی رشد آموزش زیست‌شناسی شماره ۱۱۵ دوره ۳۴ (۱) پاییز ۹۹ صصـ ۳۶-۴۰