دنیا آبستن است و به زودی خواهد زاد
آیا نقطه مشترکی میان تولید مثل جنسی، جنگ، گیاه‌خواری، همه‌گیری بیماری‌های کشنده، تغییر ذائقه فرهنگی-هنری یا انقلاب‌های علمی می‌بینید؟
تا حدود دو میلیارد سال پیش بیشتر جانداران میکروب‌هایی بودند که راهی برای تولیدمثل نداشتند، جز تقسیم دوتایی. سرعت رخ‌دادن جهش‌ها و انباشت آن‌ها تا آن وقت کند بود؛ اما شیوه جدیدی از تولیدمثل نرخ تغییرات را افزایش داد. تولیدمثل جنسی با ترکیب محتوای ژنتیک دو یاخته ممکن می‌شد. این اتفاق به پیدایش شکل‌های جدید زندگی سرعت بخشید، رقابت میان جانداران را شدیدتر کرد و مفهوم جدیدی از امتداد نسل به میان آورد. والدین رقیب زادگان خود شده بودند. این‌جا بود که «مرگ» تکامل یافت. «مرگ» با «کشته‌شدن به دلیل گرسنگی یا خفگی یا حرارت یا خورده‌شدن» تفاوت دارد. «مرگ» فرایندی برنامه‌ریزی‌شده است برای قربانی‌کردن نسل‌های قدیمی و بازکردن جا برای نسل‌های تازه. ما (و همه جانداران پریاخته دیگر) به مرور پیر می‌شویم و می‌میریم، چون برای قربانی‌کردن خود برنامه‌ریزی شده‌ایم. اگر مرگ نبود، نوبت ما هرگز نمی‌رسید.
ژرژ باتای (Georges Bataille، ۱۸۹۷-۱۹۶۲) فیلسوفی فرانسوی بود که این سازوکار را از عالم حیات به امانت گرفت و به عالم فرهنگ برد. باتای بحث‌های فراوانی پیرامون زایش هنری از طریق قربانی‌کردن صورت پیشین پدیده‌ها طرح کرده. در نگاه او وقتی صورت معمول و متداول پدیده‌ای قربانی می‌شود، از دل این فرایند پدیده هنری زاییده می‌شود. پدیده‌های هنری تازه نیز پس از مدتی معمول، متداول و حتی مبتذل می‌شوند و باید انتظار مراسم قربانی دیگری را کشید تا هنر تازه پدید آید. مفهوم انقلاب‌های علمی نیز که تامس کون (Thomas Kuhn، ۱۹۲۲-۱۹۹۶) در حوزه تاریخ و فلسفه علم طرح کرده، یادآور افکار باتای پیرامون زایش هنری است.
همه این‌ها تکرار همان داستان پیدایش تولیدمثل جنسی، افزایش نرخ تغییرات، سرریز کردن گنجایش محیط به علت انباشت یاخته‌های جدید و قربانی‌شدن نسل‌های گذشته است.
جمعیت بشر نیز مدت‌هاست که از تحمل طبیعی سیاره زمین فراتر رفته و بزرگ‌ترین قدرت مادی جهان ما خود جهان زنده است که به همان شیوه قدیمی مشغول شده. همه‌گیری‌های مرگبار اخیر، از ایدز و ابولا تا همین سرماخوردگی (#COVID-19) و آنفلوآنزا (#H1N1)، بیش از هرچیز دیگر ناشی از افزایش جمعیت انسان بوده. تنها باید نشست و دید که از پس این مراسم قربانی‌کردن انباشته‌های پیشین، جهان آبستن چه زایش‌های (احتمالا هولناک و ناخوشایندی) برای ما خواهد بود!
دانشمند، ش‍. ۶۷۷، اسفند ۱۳۹۸، ص‍. ۱۰