از خوشبینی به آینده تا تلاش برخی‌ها برای «ارزان تمام کردن علم»!

بخشی از مصاحبه با خبرگزاری آنا به مناسبت روز خبرنگار

✔️ در سال‌های اخیر و پس از فترتی که همراه با خزان مطبوعات پیش آمد، به تدریج روزنامه‌نگاری علم جایگاه خود را تا حدی بازیافته؛ شاید از این رو که شبکه‌ای از همکاری میان روزنامه‌نگاران علم به وجود آمده و در موقعیت‌های مختلف، بدون احساس رقابت یا تضاد، همدیگر را تقویت و حمایت کردند و این شکل از رابطه باعث برکشیده شدن موضوع روزنامه‌نگاری علم شده است.

✔️ روزنامه‌نگار علم نه تنها باید فوت و فن روزنامه‌نگاری را به خوبی بداند، بلکه باید سررشته‌ای در علم داشته باشد، اهل مطالعه، پی‌گرفتن اخبار علمی و دنبال کردن پیشرفت‌های علمی باشد. اگر روزنامه‌نگار علم به صورت حرفه‌ای یا آماتور در فعالیت‌های علمی شرکت کرده باشد، درک دقیق‌تری از ماهیت آنچه درباره آن می‌نویسد، خواهد داشت و البته، حداقل، باید شیفته علم بوده و «سواد علمی» داشته باشد، منابع اصیل برای پی‌گیری پرسش‌های علمی را بشناسد و ذهنش را با مطالعه و جستجو، برای چالش‌های علمی حساس کرده باشد.

✔️ روزنامه‌نگاری که دغدغه‌ اصلی‌اش موضوعات مرتبط با تکنولوژی باشد، نگاهی درست به علم نخواهد داشت و از حوزه‌های علمی نیز انتظار برون‌داد کاربردی خواهد داشت. مثلا خبر ثبت اولین تصویر از سیاهچاله موجب شگفتی است و بخشی از برنامه روزنامه‌نگار علم این است که این شگفتی و اهمیت علمی چنین دستاوردی را به اطلاع مردم برساند. اما ذهنی که به جای تربیت علمی، با ذهنیت مهندسی تربیت شده، خواهد پرسید: «خب، بعدش چه؟ به چه درد من می‌خورد؟». رسوخ این طرز فکر در فضای روزنامه‌نگاری علم آسیبی جدی است و منجر به انحراف جامعه از نگاه علمی خواهد شد.

✔️ آسیب دیگر این است که روزنامه‌نگاری علم از حالت روزنامه‌نگاری جستجوگر خارج شود و صرفا به رونویسی و ترجمه از اخبار یا نهایتا رجوع به ویکی‌پدیا محدود شود.

✔️ اما آخرین آفت دنیای روزنامه‌نگاری علم ضعیف بودن هویت حرفه‌ای روزنامه‌نگاری علم است. موضوعی که روزنامه‌نگاران علم را در معرض عدم امنیت حرفه‌ای قرار می‌دهد و تولیدات رسانه‌ای آن‌ها را نیز در معرض نقض گسترده حقوق انتشار. در ایران روزنامه‌نگاران حرفه‌ای علم کم نیستند، اما بسیاری از رسانه‌های جریان اصلی، خبرها، گزارش‌ها و مقالات این افراد را بدون نگرانی و با حذف نام نویسنده، در صفحات خود بازنشر می‌کنند. حل این موضوع نیازمند تقویت صنفی روزنامه‌نگاران علم است که ان‌شاءلله روزی محقق خواهد شد.