✴️ دیکتاتورها فقط با سرکوب حکومت نمی‌کنند
 
🔶 قدرت یک حکومت به همکاری چه کسانی وابسته است؟

«وقتی از دیکتاتوری حرف می‌زنیم ، معمولاً نخستین تصاویر ، زندان ، نیروهای امنیتی ، سانسور و سرکوب‌اند. همه‌ی این‌ها ابزارهای مهم حکومت‌های اقتدارگرا هستند ؛ اما هیچ حکومتی تنها با زور اداره نمی‌شود.
برای صدور یک حکم ناعادلانه ، فقط قاضی لازم نیست ؛ کارمندانی باید آن را ثبت و اجرا کنند. برای اخراج یک استاد یا دانشجو ، مدیران و مسئولانی باید دستور را عملی کنند. برای پنهان کردن یک حقیقت ، رسانه‌هایی باید آن را منتشر نکنند. برای سرکوب یک اعتصاب ، علاوه بر نیروی امنیتی ، مجموعه‌ای از نهادها باید با دستگاه سرکوب همکاری کنند.
 
این نکته یکی از پایه‌های مهم نظریه‌ی مقاومت مدنی است :
قدرت سیاسی فقط چیزی نیست که حکومت «دارد» ؛ بخشی از آن از همکاری و اطاعت جامعه به دست می‌آید.
 
واتسلاو هاول در [کتاب] «قدرت بی‌قدرتان» این سازوکار را با مثال معروف سبزی‌فروشی توضیح می‌دهد که شعار حکومتی را در ویترین مغازه‌اش نصب می‌کند ؛ نه لزوماً چون به آن باور دارد ، بلکه چون می‌خواهد دردسر نداشته باشد. میلیون‌ها رفتار کوچک از این دست می‌توانند ظاهرِ پذیرش و اقتدار را برای یک نظام سیاسی بازتولید کنند.
 
به همین دلیل میان نارضایتی و نافرمانی تفاوت بزرگی وجود دارد.
 
ممکن است میلیون‌ها نفر از یک حکومت ناراضی باشند ، اما اگر اداره‌ها همچنان کار کنند ، تبلیغات بازتولید شود ، دستورات اجرا شوند و نهادهای اجتماعی نتوانند مستقل عمل کنند ، ساختار قدرت همچنان منابع لازم برای ادامه‌ی حیات خود را در اختیار دارد.
 
این به معنای مقصر دانستن شهروندانی نیست که زیر فشار و تهدید زندگی می‌کنند. حکومت‌های اقتدارگرا دقیقاً با بالا بردن هزینه «نه گفتن» ، همکاری را تحمیل می‌کنند. اما شناخت این سازوکار به ما نشان می‌دهد چرا تشکل‌های مستقل ، اعتصاب ، تحریم ، نافرمانی مدنی و دیگر شکل‌های کنش جمعی می‌توانند اهمیت پیدا کنند.
 
قدرت چنین کنش‌هایی فقط در اعتراض کردن نیست ؛ در کاهش همکاری‌ای است که یک ساختار اقتدارگرا برای ادامه‌ی کار خود به آن نیاز دارد.
 
هیچ حکومتی نمی‌تواند شخصاً مدرسه‌ها را اداره کند ، قطارها را براند ، کارخانه‌ها را بچرخاند ، خبر تولید کند ، مالیات جمع کند و هزاران دستور روزانه را اجرا کند.
 
قدرت در رأس هرم دیده می‌شود ، اما بخش بزرگی از آن در پایین هرم تولید می‌شود.
 
برای شناخت قدرت یک دیکتاتوری ، فقط نباید پرسید چه کسانی فرمان می‌دهند ؛ باید پرسید چه کسانی باعث می‌شوند آن فرمان‌ها اجرا شوند».
 
🔸کوشاد تلگرام

 در رشته نوشتارهایی که در پیرامون «نیروی توده» با عنوان «انقلاب چیست؟» و پیوستهای آن آوردیم ، از «تشکلهای مردمی» ، «سرمایه‌ی اجتماعی» یک توده و نیز «نیک گردیدن» ایشان سخن بمیان آمد. این جستارها همگی به هم بستگی دارند. در بازپسین نوشتار ، ما از اندیشه‌های واتسلاو هاول و گاندی نوشتیم و اینکه کوششهای ایشان و ما مانندگیها دارد.

چون دیدیم نوشتار بالا که در کانال «آموزشکده‌ی توانا» آمده با آن جستارها همبستگیها داشته با ما همسخنی‌ها دارد ، بجا دانستیم آن را در اینجا بیاوریم.

نکته‌ای که باید در اینجا یادآوری کرد آنکه درست است اینجا به اهمیت «تشکلهای مردمی» همچون اتحادیه‌ها ، جمعیتها و کانونها تأکید شده (چنانکه در نوشتار ما نیز همین گفته شده) ولی دانستنیست که بنیاد ، نیرومندی و کارآمدی همه‌ی آنها جز در سایه‌ی سرمایه‌ی اجتماعی مردم و نیک گردیدن ایشان نیست.

ما به این جستار بیش از دیگران بها می‌دهیم و همیشه می‌کوشیم راه افزودن به این سرمایه و دور گردانیدن مردم از آلودگیها را هموار گردانیم.

یادداشت : (پررنگ گردانیدن جمله‌ها از ماست)