🩹#مسکن
══════════════
دیکلوفناک (Diclofenac)
🔹 دسته دارویی:
داروی ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAID) / ضددرد
🔹 ترکیب:
دیکلوفناک سدیم یا پتاسیم، به‌صورت آمپول عضلانی، شیاف رکتال و قرص خوراکی
🔹 مکانیسم اثر:
مهار آنزیم‌های COX-1 و COX-2 ← کاهش تولید پروستاگلاندین‌ها ← کاهش درد و التهاب
در کولیک کلیوی، کاهش پروستاگلاندین‌ها باعث کاهش ادم و اسپاسم عضله صاف حالب و کاهش فشار داخل لگنچه می‌شود
🔹 موارد مصرف:
• کولیک کلیوی ناشی از سنگ حالب (انتخاب خط اول)
• دردهای التهابی و پس از جراحی
• تب و دردهای اسکلتی‌عضلانی
🔹 کاربرد در نفرولیتیازیس:
دیکلوفناک یکی از داروهای خط اول کنترل درد کولیک کلیوی است و در بسیاری از بیماران اثربخشی بهتری نسبت به اپیوئیدها دارد، با عوارض کمتر مثل تهوع و تضعیف تنفس. فقط درد را کنترل می‌کند و سنگ را برطرف نمی‌کند. مصرف باید کوتاه‌مدت باشد.
⚠️ موارد احتیاط و منع مصرف:
• AKI، CKD و کلیه منفرد
• کم‌آبی و هیپوولمی
• زخم پپتیک و سابقه خونریزی گوارشی
• نارسایی قلبی، بیماری قلبی‌عروقی و فشار خون کنترل‌نشده
• آسم حساس به آسپرین
• سه‌ماهه سوم بارداری
• مصرف همزمان با ACE inhibitor، ARB و دیورتیک‌ها (خطر آسیب کلیه)
🚨 عوارض مهم:
• آسیب حاد کلیه و احتباس مایع و سدیم
• ناراحتی گوارشی، زخم و خونریزی گوارشی
• افزایش فشار خون و خطر حوادث ترومبوتیک قلبی‌عروقی
• افزایش آنزیم‌های کبدی و واکنش‌های حساسیتی
🩺 نکات پرستاری:
• بررسی کراتینین، برون‌ده ادراری و وضعیت هیدراتاسیون قبل از تجویز
• تزریق عضلانی عمیق در عضله گلوتئال
• مصرف خوراکی همراه غذا برای کاهش تحریک معده
• پایش فشار خون، ادم و علائم خونریزی گوارشی (مدفوع سیاه)
• ثبت شدت درد و پاسخ به دارو، و صاف‌کردن ادرار برای جمع‌آوری سنگ
💡 نکته بالینی:
در بیماری که درد با وجود مسکن کنترل نمی‌شود یا همراه تب و لرز است، باید به انسداد عفونی فکر کرد؛ این وضعیت اورژانسی است و به تخلیه فوری مسیر ادراری نیاز دارد، نه فقط مسکن.
══════════════
🩺 @NSAMUK