افسانه میترا

مهرکده

در آیین مهرپرستی سال دارای دو انقلاب و دو اعتدال بود. دو انقلاب تابستانی و زمستانی و دو اعتدال بهاری و پاییزی. هر کدام از اینها زمینه ساز جشن و سرور ویژه ای بودند.

پرستشگاههای مهر در اروپا طوری ساخته شده بود که در اعتدال بهاری و پاییزی آفتاب به هنگام طلوع بر نقش مهر می تابید. دو مشعلدار مهر یکی به نام کاوتی، کوتس یا کاوتس (Kati, Kates) و دیگری به نام کاوتوپاتی،کوتوپاتس یا کاوتوپاتس (Katopati,Katopates) بودند. کوتس مشعل خود را در نقش مهر سربالا و کوتوپاتس مشعل خود را سر پایین نگه داشته اند. به این ترتیب کوتس نماینده آفتاب فروردین و کوتوپاتس نماینده آفتاب مهرگان بودند. برخی این دومشعلدار را نماینده برآمدن خورشید (طلوع) و فرو رفتن خورشید (غروب) می دانند.

پرستش مهر در غارهای طبیعی انجام می شد. این غارها باید نزدیک رودخانه ای می بود. در فرانسه (بورسنت آندئول)، در آلمان (شوارتزردن) و در یوگسلاوی (کاوتات اپیدورم و شهر نفرتارا نزدیک پلولی) تعدادی از این غارها وجود دارد که روی دیوار آن نقش نگاره ایست که میترا را در حال قربانی کردن گاو نشان می دهد.
گاهی اگر در ناحیه ای غار مناسبی برای ساختن پرستشگاه نبود، مهرکده ای مصنوعی می ساختند که باید تاریک بود و هیچ روزنه ای به بیرون نداشت و در آن نمازخانه به شکل غاری ساخته می شد . گفته می شود غار نماد گنبد آسمان است بنابراین طاق مهرکده رابه شکل محدب می ساختند و با ستاره تزیین می کردند. در مهرکده ها معمولا راهرویی بود که در دو طرف آن سکوهایی برای نشستن پیروان در انتها ی آن سکویی برای جایگاه پیر یا مرشد وجود داشت. در جایی از مهرکده اتاقی برای گذاردن اسباب و آلات لازم برای مراسم دینی و همینطور برای پوشیدن لباس مخصوص مذهبی در نظر گرفته می شد.

مهرکده ایرانی
در مهرکده های ایرانی گاهی پیش از محراب دو نمازخانه قرارداشت که آتش در آنها فروزان بود. گاهی حوضچه ای کوچک نزدیک در ورودی مهرکده بود. هدیه ها و نذرها یی که به مهرکده تقدیم می شد در دو طرف نمازخانه چیده می شد.

در مهرکده های رومانی و یوگسلاوی در گوشۀ نمیکتهای سنگی، محرابها و سکوهایی است که روی آن پیکره هایی از انسانهای مشعل به دست قرار گرفته است. گاهی نزدیک مهرکده ها چاله هایی برای استخوانهای حیوانات قربانی دیده می شود.

در پرستشگاههای مهر پرستندگان با هم غذا می خوردند. گفته شده است پیروان میترا هنگام خوراک دراز می کشیدند و خدمتکاران خوردنی ها و آشامیدنی ها را روی لبه برجسته جلو نیمکت می گذاردند. قدیس یوستینوس شهید گفته است در این مهمانی عمومی نان و آب می خوردند و اورادی می خواندند. ولی شواهدی هم هست که می گوید در این ضیافت ها شراب می نوشیدند. یکی از این شواهد صورتحساب هایی ست که از پرستشگاه مهر دورا به دست آمده در آغاز هزینه نان و شراب نوشته شده است. یکی دیگر نقش پرستشگاه مهر در هِدِرن هایم است. در این نقش آفتاب خوشه انگور بزرگی به مهر پیشکش می کند. همچنین شیرهایی که در پرستشگاه سنت پریسک دیده می شوند صراحی های شراب در دست دارند. در این مهمانی ها که به یاد پیوند (اتحاد) مهر با خورشید برگزار می شد گوشت گاو می خوردند. اگر گوشت گاو نبود گوشت گوسفند، بز و یا مرغ استفاده می شد. پرستندگان صبح، ظهر و غروب گرد می آمدند و روز هفتم هفته را مقدس می دانستند.

منبع: کتاب آیین میترا؛ مارتین ورمازرن (Vermasern)؛ ترجمه بزرگ نادرزاد

پایان

#افسانه_میترا #ایران_باستان

🪻~|🦋@novelsorena🦋|~🪻