👇🏻👇🏻
دانشنامهٔ ایرانیکا نیایش‌های پادیاب‌کشتی را در سه بخش اصلی توضیح می‌دهد:
۱. نیایش پادیاب.
۲. نیایش بستن کشتی.
۳. نیایش اقرار و ستایش دین.
ترتیب این بخش‌ها اهمیت دارد؛ زیرا نام بردن از چند نیایش مشهور، بدون مشخص کردن جایگاه آن‌ها، شرح کاملی از آیین پادیاب‌کشتی به دست نمی‌دهد.

بخش نخست: نیایش پادیاب

بخش نخست «نیرنگ پادیاب» نام دارد.
پیش از باز کردن کشتی، نیایش «کِم‌نا مزدا» خوانده می‌شود. ایرانیکا ریشه‌های این نیایش را با بخش‌هایی از یسنا ۴۶٫۷، یسنا ۴۴٫۱۶، وندیداد ۸٫۲۱ و سطر سوم یسنا ۴۹٫۱۰ مرتبط می‌داند.
پس از این مرحله، شست‌وشوی آیینی انجام می‌شود.
در شرح ایرانیکا، شستن دست‌ها، چهره و پاها در این فرایند ذکر شده است.
جزئیات اجرایی ممکن است در دستورهای محلی و سنت‌های آیینی تفاوت‌هایی داشته باشد؛ ازاین‌رو برای اجرای عملی، آموزش موبد یا دستور معتبر جامعهٔ زرتشتی مربوط اهمیت دارد.
در این آیین، پاکیزگی جسمانی و آمادگی برای نیایش به یکدیگر پیوند می‌خورند.
پادیاب مقدمه‌ای برای ورود به مرحلهٔ بعد، یعنی باز کردن و بستن دوبارهٔ کشتی با نیایش، است.

بخش دوم: نیایش بستن کشتی
بخش دوم «نیرنگ بستن کشتی» یا «نیرنگ کشتی بستن» نامیده می‌شود. این نیایش‌ها هنگام بستن دوبارهٔ کشتی خوانده می‌شوند.
این بخش با نیایش پهلوی ـ پازند «اهورمزد خدای» آغاز می‌شود. سپس بخشی اوستایی در ستایش اهورامزدا و ابراز بیزاری از اهریمن خوانده می‌شود و پس از آن، بندی برگرفته از یسنای ۵۰٫۱۱ می‌آید.
در ادامه، ترتیب نیایش‌ها چنین است:
یک بار «اشم وهو».
دو بار «یتا اهو ویریو».
یک بار دیگر «اشم وهو».
این ترتیب بخشی از شرح آیینی پادیاب‌کشتی در ایرانیکاست و نباید آن را با ترتیب‌های متفاوتی که ممکن است در مراسم دیگر یا در آموزش‌های محلی به کار رود، درهم آمیخت.

«اشم وهو» از نیایش‌های مهم اوستایی است که در سنت زرتشتی با راستی و نظم درست پیوند دارد.
«یتا اهو ویریو» نیز از نیایش‌های بنیادی اوستاست.
خواندن این نیایش‌ها در پادیاب‌کشتی، بخشی از آماده شدن برای ادامهٔ عمل دینی و یادآوری پایبندی به راه درست است.

بخش سوم: نیایش اقرار به دین
بخش سوم با عبارت
«جسا مِه آونگه مزدا» آغاز می‌شود.
این بخش اقرار به دین زرتشتی و ستایش دین را در بر می‌گیرد و در شرح پهلوی با عنوان «ستایش دین» نیز شناخته می‌شود.
بر پایهٔ ایرانیکا، نخستین سطر این نیایش با یشت ۱، بند ۲۷ پیوند دارد و بخش‌های بعدی از یسنای ۱۲، بندهای ۸ و ۹ گرفته شده‌اند. این بخش با یک بار خواندن «اشم وهو» پایان می‌یابد.
در برخی سنت‌های پارسی، نیایش‌های مربوط به اقرار به دین در مراسم نوجوت نیز جایگاهی ویژه دارند. اما نباید نتیجه گرفت که هر نیایشی که در مراسم نوجوت خوانده می‌شود، جزئی ثابت از ترتیب روزانهٔ پادیاب‌کشتی در همهٔ جوامع زرتشتی است.

چه زمانی پادیاب‌کشتی انجام می‌شود؟
بر پایهٔ شرح ایرانیکا، کشتی در زندگی روزانه پوشیده می‌شود و آیین باز کردن و بستن آن پس از پادیاب، پیش از برخی کارهای دینی و پس از برخی نیازهای بدنی انجام می‌گیرد.
این کار هنگام برخاستن از خواب و در آغاز گاه‌های دیگر روز نیز در سنت آیینی جایگاه دارد.
در شرح سنتی ایرانیکا، جهت ایستادن هنگام باز کردن و بستن کشتی نیز مورد توجه است: از بامداد تا نیمروز رو به خاور و از نیمروز تا غروب رو به باختر می‌ایستند.
شب هنگام می‌توان رو به چراغ روغنی، آتش، ماه یا ستارگان ایستاد.
اگر هیچ منبع روشنایی در دسترس نباشد، رو به جنوب ایستادن نیز در این شرح مناسب دانسته شده است.
این جهت‌ها بخشی از دستور آیینی‌اند و نباید آن‌ها را با قبله در ادیان دیگر یکسان فرض کرد. همچنین، شرح یک منبع معتبر، به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که همهٔ جوامع زرتشتی در تمام دوره‌ها تمام جزئیات اجرایی را به شیوه‌ای کاملاً یکسان انجام داده‌اند.

کشتی و سدره در متون دینی چه پیشینه‌ای دارند؟
برای بررسی پیشینهٔ سدره و کشتی باید میان شواهد اوستایی، متون پهلوی و تفسیرهای سنتی تفاوت گذاشت.
دانشنامهٔ ایرانیکا به واژهٔ اوستایی
aiβiiåŋhana-
به معنای «بند مقدس» اشاره می‌کند که در یسنا ۹٫۲۶ و یشت ۱٫۱۷ آمده است.
این شواهد برای بررسی پیشینهٔ کشتی اهمیت دارند؛ اما به‌تنهایی تمام جزئیات ساخت کشتی امروزی یا الگوی نه‌درزی سدره را توضیح نمی‌دهند.
در متون دینی دوره‌های بعد نیز دربارهٔ پیشینهٔ کشتی روایت‌هایی وجود دارد.
برای نمونه، ایرانیکا گزارش می‌کند که در یسنا ۱۰٫۲۱، معرفی کشتی به فرزانه‌ای به نام
هوم فرشمی نسبت داده شده است؛ درحالی‌که متن پهلوی «دادستان دینیگ» ۳۹٫۱۸–۱۹، کاربرد نخستین آن را به جمشیدِ اسطوره‌ای نسبت می‌دهد.
این دو روایت، گزارش‌هایی از سنت دینی‌اند و نباید به‌عنوان واقعیت تاریخیِ قطعی دربارهٔ زمان پیدایش کشتی عرضه شوند.
👇🏻👇🏻