👇🏻👇🏻
جهان اشکانی در تماس با جوامع و سنت‌های فرهنگی گوناگون قرار داشت.
شکل‌های هنری، شیوه‌های ساخت و نقش‌مایه‌های تصویری می‌توانستند از راه رفت‌وآمد هنرمندان، تجارت، هدایا یا دیگر ارتباطات میان مناطق مختلف منتقل شوند. بااین‌حال، دربارهٔ این قطعه نمی‌توان بدون شواهد بیشتر مشخص کرد که دقیقاً از چه راهی به نسا رسیده است.
همچنین وجود یک ساز با ویژگی‌های یونانی در نسا به معنای رواج گستردهٔ آن در میان همهٔ مردم اشکانی نیست.
این اثر، در صورت درستی شناسایی، بیش از هر چیز می‌تواند نشان‌دهندهٔ آشنایی محیط هنری نسا با این نوع ساز و امکان حضور آن در یک پیکرهٔ تشریفاتی یا هنری باشد.
برای بررسی موسیقی در جهان اشکانی، نباید تنها به این قطعه تکیه کرد.
تصاویر سازها بر ریتون‌های نسا و دیگر آثار هنری منطقه نیز اهمیت دارند. پژوهش‌های مربوط به ابزارهای موسیقی در محوطه‌های باستانی ترکمنستان نشان می‌دهند که تصاویر سازهای زهی، بادی و کوبه‌ای در آثار این منطقه دیده می‌شوند.
بااین‌حال، هر تصویر باید جداگانه از نظر تاریخ، زمینهٔ کشف و شناسایی ساز بررسی شود.
نتیجه‌گیری؛ یک قطعهٔ نقره‌ای و پرسش‌هایی که همچنان باقی‌اند
کیتارای نقره‌ای نسا نمونه‌ای جالب از بازنگری در تفسیر آثار باستانی است.
قطعه‌ای که پیش‌تر تبرزین تشریفاتی دانسته می‌شد، در پژوهش آنتون ددیولکین به‌عنوان بازوی احتمالی یک ساز زهی بازشناسی شده است. اگر این فرضیه درست باشد، اثر می‌تواند به فهم بهتر بازنمایی موسیقی و ارتباطات هنری در محیط اشکانی کمک کند.
بااین‌حال، چند مسئله همچنان حل‌نشده است: آیا قطعه قطعاً بخشی از کیتارا بوده؟ ساز کامل چه شکلی داشته؟ پیکرهٔ اصلی چه کسی را نشان می‌داده؟ و این اثر چگونه به نسا رسیده است؟
تا زمانی که شواهد بیشتری در دست نباشد، پاسخ قطعی به این پرسش‌ها ممکن نیست. ارزش پژوهش ددیولکین در آن است که تفسیری تازه و قابل بررسی ارائه می‌کند و نشان می‌دهد یک شیء کوچک باقی‌مانده می‌تواند پرسش‌های بزرگی دربارهٔ هنر و فرهنگ جهان باستان برانگیزد.
منابع
۱. Dedyulkin, A. V. “Silver Kithara from Old Nisa.” Vostok (Oriens), no. 3, 2020, pp. 74–81. DOI: https://doi.org/10.31857/S086919080009920-9
۲. Gurbanova, Jamilya. “Musical Instruments from the Period of Antiquity Found on the Territory of Turkmenistan (Artifacts of Margush, Ancient Merv and Old Nisa).” Journal of Historical Archaeology & Anthropological Sciences, vol. 9, no. 3, 2024, pp. 92–97. DOI: https://doi.org/10.15406/jhaas.2024.09.00313
۳. UNESCO World Heritage Centre. “Parthian Fortresses of Nisa.” https://whc.unesco.org/en/list/1242/
۴. Hemingway, Colette. “The Kithara in Ancient Greece.” The Metropolitan Museum of Art. https://www.metmuseum.org/zh/essays/the-kithara-in-ancient-greece
.