قلعه آژدهاک یا ضحاک؛ دژ باستانی هشترود

قلعه آژدهاک یا ضحاک، از محوطه‌های تاریخی مهم استان آذربایجان شرقی است که در حدود ۲۰ کیلومتری جنوب‌شرقی هشترود، بر فراز ارتفاعات مشرف به دره‌ها و پرتگاه‌های طبیعی قرار دارد.
موقعیت جغرافیایی این دژ، جایگاهی مناسب برای دیده‌بانی و دفاع فراهم می‌کرد.

پیشینه تاریخی
بررسی‌های باستان‌شناختی، از استقرار انسان در این محوطه از هزاره دوم پیش از میلاد تا دوره تیموری حکایت دارند.
البته این موضوع به معنای آن نیست که تمام بناهای باقی‌مانده بیش از سه هزار سال قدمت دارند؛ زیرا این مجموعه در دوره‌های گوناگون تاریخی مورد استفاده و بازسازی قرار گرفته است.
قلعه ضحاک با دوره‌های ماد، اشکانی و ساسانی مرتبط دانسته شده و دوره اشکانی از دوره‌های مهم تاریخی آن به شمار می‌رود. بااین‌حال، انتساب دقیق هر بخش به یک دوره، نیازمند بررسی شواهد باستان‌شناختی است.

آثار معماری
بقایای دیوارها و استحکامات دفاعی، بناهای آجری، چهارطاقی، فضاهای معماری و تزئینات گچ‌بری از آثار شاخص این محوطه هستند. همچنین آثاری از فضاهای خدماتی و تأسیسات مرتبط با زندگی و ذخیره‌سازی آب در معرفی این مجموعه گزارش شده است.

پیوند با اسطوره ضحاک
نام قلعه با ضحاک، پادشاه اسطوره‌ای شاهنامه فردوسی، پیوند خورده است.
بااین‌حال، مدرک قطعی باستان‌شناختی در دست نیست که ثابت کند این دژ محل زندگی ضحاک اسطوره‌ای بوده است.
ضرورت حفاظت
قلعه آژدهاک بخشی ارزشمند از میراث تاریخی ایران است. حفاظت اصولی از دیوارها، بناها و یافته‌های باستان‌شناختی، نظارت بر فعالیت‌های گردشگری و جلوگیری از دست‌کاری و تخریب آثار، برای حفظ این محوطه ضروری است.
قلعه آژدهاک تنها یک دژ باستانی نیست؛ بلکه گنجینه‌ای از شواهد تاریخی و معماری دوره‌های مختلف ایران است که حفاظت از آن، مسئولیتی همگانی به شمار می‌رود.
https://t.me/newswz/12941