https://www.science.org/doi/10.1126/science.abh4340
طبیعتاً وقتی یک همچین مقاله‌ای در ژورنالی مثل ساینس چاپ میشه، آدما مشتاق میشن که در اسرع وقت این روش رو خودشون پیاده کنن. اما همه تیم‌هایی که سعی میکنن تا این روش رو پیاده کنن شکست میخورن. مقاله زیر که یکی از همین تلاش‌های شکست خورده بود عملاً میگه چیزی که تو مقاله بالا گزارش شده یک آرتیفکته که در اثر انتخاب گزینشی ترایال‌ها به وجود اومده:
https://www.science.org/doi/10.1126/sciadv.adl0999
فقط هم این مقاله نبود و کارهای دیگه‌ای هم عدم تکرارپذیری DIANA رو گزارش کردن که در مقاله زیر به خوبی جمع شده:
https://doi.org/10.53053/KINZ6963
این‌ها همه باعث شد که خود ادیتورهای مقاله اصلی نگرانی‌هاشون رو ابراز کنن و بگن که نویسنده‌ها به اندازه کافی متود رو توضیح ندادن و برای همین آدمای دیگه نتونستن تکرارش کنن. خوندن این کامنت کوتاه جالبه:
https://www.science.org/doi/10.1126/science.adk4448
و درنهایت پس از بالا و پایین‌های فراوان، سه روز پیش خود تیم کره‌ای مقاله رو Retract کردن! خلاصه‌ای از این ماجرا رو در نوشته زیر میتونید بخونید:
https://www.thetransmitter.org/retraction/authors-retract-science-paper-on-controversial-fmri-method/?utm_source=bluesky&utm_medium=org-social&utm_campaign=20250925-news-authors-retract-science-paper-on-fMRI-method
این داستان بنظرم نکات مهمی رو درباره پژوهش علمی بهمون یادآوری میکنه.
اولاً علی‌رغم اهمیت فرآیند داوری مقالات، نباید فراموش کنیم که درنهایت این جامعه علمی هستش که با تکرار و تکوین اون کار، داوریش میکنه. وگرنه شکی نیست که داوری ژورنالی مثل ساینس دقیق و سختگیرانه بوده اما خب داورها نرفتن این متود رو خودشون پیاده کنن! بنابراین وقتی کاری در یک ژورنال معتبر منتشر میشه نباید بهش به عنوان وحی منزل نگاه کنیم. نمونه‌های مشابه هم بسیار زیاده.
ثانیاً این مورد نشون میده که چرا فهمیدن دقیق روش آنالیز دیتای یک مقاله انقدر مهمه. حالا این مقاله که خود متودش هم مشکل داشته اما یکی از مشکلات مربوط به روش آنالیز بوده. کلاً ما در نوروساینس دچار یک بحران بزرگ هستیم! اونم اینه که روش‌های مختلف آنالیزی بهمون جواب‌های بسیار متفاوتی میدن. یکی از کارهای درخشانی که این مشکل رو به زیبایی نشون میده مقاله زیره که حتماً پیشنهاد میدم بخونید:
https://www.nature.com/articles/s41586-020-2314-9
اما در نهایت، با مطالعه سیر اتفاقات این داستان متوجه میشید که آدم‌ها در علم گاهی زیادی به یافته‌هاشون میچسبن، خصوصاً اگر اون یافته منجر به یک نتیجه زیبا شده باشه! حتی اگر غلط باشه! نقل قول زیر از Alan Jasanoff نشون‌دهنده همین مسئله هست:
I think it’s a sad fact about science that we make mistakes, and when the mistakes lead us in interesting directions, sometimes it’s difficult to completely let go.
@bahramani_ch