معاویه؛ آغازگر سکولاریزاسیون
در ایام ماه رمضان این فرصت دست داد که سریال معاویه را به طور کامل تماشا کنم. در مقایسه با سریال عمر بن خطاب، فیلم تمرکز بهتری بر نقش اصلی دارد و از شخصیت‌پردازی و نیز جلوه‌های ویژه قوی‌تری برخوردار است؛ هرچند کل سریال کوتاه‌تر است، ظاهرا لوکیشن‌ها و هنروران کمتری دارد و صحنه‌های جنگی‌اش هم به‌مراتب کمتر از سریال عمر است.
اما فارغ از اینها آنچه در این سریال واضح است، نگاه کاملا خاکستری نویسنده به شخصیت معاویه است و خبری از قدسی‌سازی او، دست‌کم در حد «خلفای راشدین» نیست. البته در موارد فراوانی خبث‌طینت‌هایی که شیعیان برای معاویه قائل‌اند، از جمله در جنگ صفین و جنگ با امام حسن و تعیین جانشین، با جزئیات تصویر نشده و باظرافت از کنارشان گذر شده، ولی در مجموع نه کاخ‌نشینی و تفرعن معاویه، نه اهل خدعه بودنش با دشمنان و نه حتی زن‌بارگی‌اش پنهان نشده است. در عین حال آنچه القا می‌شود این است که معاویه، با پنبه سر می‌بریده، با ذکاوت خود، از بسیاری جنگ‌های داخلی مسلمانان جلوگیری کرده و بالاتر از همه، نقش مهمی در توسعه قلمرو اسلام و توسعه صنعتی جهان اسلام، به‌ویژه در زمینه دریانوردی و شهرسازی داشته است.
گویا سازندگان قصد دارند بگویند که با معاویه، خلافت زاهدانه و آخرت‌گرایانه خلفای اربعه پایان یافت و حکومت دنیوی و توسعه‌محور آغاز شد و این روند در عین حال به قدرت گرفتن مسلمانان و گذر از دوران جنگ‌های داخلی کمک کرده است.
بعید نمی‌نماید که حاکمان سعودی با نمایش چنین چهره‌ای از معاویه، در تلاش باشند تا روند سکولاریزاسیون حاکمیت در جهان اسلام را به پشتوانه روایتشان از این برهه تاریخ اسلام، توجیه و تسهیل کنند؛ پروژه‌ای که بن‌سلمان با سرعت چشمگیری در حال انجامش است و از تصریح به آن هم پروا ندارد.
نکته دیگر آنکه در این سریال، همانند سریال عمر بن خطاب، شخصیت علی‌بن‌‌ابی‌طالب و نیز حسن بن علی، مثبت و سازنده تصویر شده و تلاش شده تا در عین تعارض و نزاعی که بین اینان و معاویه وجود دارد، طرفین نزاع به یک اندازه بی‌‌تقصیر به نظر برسند؛ طوری که گویا هیچ‌یک تمایلی به این نزاع‌ها نداشته‌اند و علی‌رغم میلشان وارد درگیری شده‌اند. ظاهرا سازندگان، ولو با تکلف و زیر فرش پنهان کردن بعضی وقایع و حقایق، تلاش دارند از دید خود، از تحریک شیعیان پرهیز کنند؛ هرچند بسیاری از شیعیان و بلکه عمومشان اساسا به رسمیت شناخته شدن معاویه و برشماری خدمات او را برنمی‌تابند، چراکه منکر حقانیت معاویه برای خلافت‌اند. با توجه به این نکته و ابهاماتی که نویسندگان به‌سادگی از کنارش گذر کرده‌اند، چه‌بسا این ضعف روایت، به زیان باورهای اهل سنت تمام شود و بینندگان اهل تحقیق را تحریک کند تا منابع تاریخی را برای دقایق و حقایق بیشتر، بررسی کنند یا حتی سریال امام علی را به عنوان بدیل این روایت به تماشا بنشینند. در این صورت، سریال از جهاتی به ضد خود بدل خواهد شد و صفرا خواهد فزود.
Post #9
261
- 👍 8
- ❤ 1
- 🤔 1