به اقتضای وضعیت شغلی، مدتی است در جلسات دفاع رساله و پایان‌نامه، بیشتر حضور دارم. از رایج‌ترین اشکالاتی که استادان داور به آن اشاره می‌کنند، عدم حضور جدّی مؤلف در متن و کمبود «عمق بحث» است؛ درحالی‌که شاید تا ده پانزده سال پیش، داوران از کمبود فحص و تتبع بیشتر گلایه می‌کردند. اینجا منظور به طور مشخص، پایان‌نامه‌ها و رساله‌های رشته فلسفه است.

به نظر می‌رسد با دسترسی آسان‌‌تر به منابع دست‌اول از طریق سایت‌های اینترنتی و همین‌طور مسیریابی از طریق هوش مصنوعی، دانشجویان خیلی زود در مسیر بحث می‌افتند و از این جهت، دشواری‌های کمتری نسبت به گذشتگان دارند. اما به همین نسبت، داوران هم از همین دو لحاظ قوی‌تر و سریع‌تر شده‌اند؛ کمی تا قسمتی قوی‌تر و سریع‌تر از دانشجویان. بنابراین ناخواسته چشم‌ داوران به دنبال استدلال‌های اصیل خود دانشجو، دفع دخل‌های مقدر، اشکال و جواب‌های تودرتو و ارائه پاسخ‌های اصیل و جدید می‌گردد. اگر رساله‌ای از همان آغاز، یعنی قبل از جلسه پیش‌دفاع، علاوه بر تتبع و فحص گسترده و استفاده از عمده منابع مرتبط، از چنین حضور مؤلف و عمقی هم برخوردار باشد، بسیار بیشتر به چشم داوران می‌آید.

اینجا به مرور از این تجربه‌ها بیشتر خواهم نوشت؛ با هشتگ #جلسات_دفاع. شاید به کار آید.

@negarestan_taba