نکاتی درباره نقد دکتر محسن درکه

دکتر محسن درکه (از کنشگران فرهنگی کرمانشاه) یادداشتی با عنوان «نقدی بر همایش جریان و تجلیل دانشگاه رازی از شخصیت های فرهنگی استان» منتشر کرده و در بخشی از آن، برنامه تقدیر از برخی کنشگران فرهنگی اجتماعی کرمانشاه را که به پیشنهاد معاونت فرهنگی و اجتماعی دانشگاه رازی به جشنواره وزارتی جریان افزوده شد مورد نقد قرار داده‌اند؛ از این بابت از ایشان سپاسگزاری می‌کنیم.

شایسته دیدیم جهت تنویر اذهان خوانندگان، در رابطه با بخش مورد نظر از نوشتار ایشان نکاتی عرض کنیم.

1️⃣ تقلیل تعداد برگزیدگان

دکتر درکه نوشته‌اند: «معاونت فرهنگی دانشگاه رازی  درکنار شخصیت های دانشگاهی از کل ایران قرار بود از ۱۵نفرفعال فرهنگی واجتماعی استان در این همایش تجلیل کندکه البته بدون توضیحی این تعدادرا به ۱۰نفر تقلیل داد».

تعداد کنشگران فرهنگی اجتماعی کرمانشاه که در مراسم اختتامیه جشنواره جریان مورد تقدیر قرار گرفتند، پس از جمع‌آوری و جمع‌بندی نتایج نظرسنجی و طی گفتگو با دبیرخانه جشنواره (مستقر در وزارت علوم) تعیین شد. به عبارت دیگر، هیچ‌گاه قرار نبوده است که تعداد تقدیرشدگان 15 نفر باشند که بعد بخواهد به عدد کوچکتری تقلیل پیدا کند و این تغییر نیازمند ارائه توضیح باشد.

طی نظرسنجی، از هر یک پاسخ‌دهندگان خواسته شد در چارچوب تعاریف مشخص‌شده، 15 کنشگر فرهنگی اجتماعی کرمانشاه را معرّفی کنند، این بدان معنی نبوده است که قرار بوده باشد 15 نفر مورد تقدیر قرار بگیرند.


2️⃣ نقد روش انتخاب کنشگران برگزیده و نتایج نهایی

دکتر درکه نوشته‌اند: «انتخاب افراداز طریق نمونه گیری ناقص وپر اشتباه غیرتصادفی گلوله برفی انجام شدو باعث گردیدخیلی ازچهرهای شایسته به علت همان نقص سوگیری نمونه وانتخاب جامعه هدفمند دراین روش حذف شوندهرچند بایک سرچ ساده درگوگل یاتحقیق میدانی ویابااستفاده از هوش مصنوعی ومراجعه به رزومه شخصی می توانستند افراد شایسته راپیدا کنند» و «در بخش دارندگان مکان های فرهنگی جای بزرگترین شخصیت استان یعنی آقای خسروپرهام خالی بودمردی که ۵۰سال در راستای فرهنگ کتاب خوانی و ایجاد مکان های فرهنگی فعالیت دارد ایشان  نه تنها انتخاب نشده بود بلکه حتی به همایش نیز دعوت نشده بود. یعنی کسی در این دانشگاه بزرگ نبود ازاین مرد و فعالیت هایش باخبر باشد؟🙄»

علی‌القاعده منظور ایشان از عبارت «نمونه‌گیری ناقص و پراشتباه غیرتصادفی گلوله‌برفی» زیر سئوال بردن اصل این روش و به‌ویژه «غیرتصادفی‌بودن آن» نبوده است؛ روش گلوله‌برفی روشی علمی و البته مبتنی بر نمونه‌گیری هدفمند و غیرتصادفی است؛ بدیهی است که برای چنین هدفی نمی‌توان به صورت تصادفی به اشخاصی مراجعه و نظرخواهی کرد. اشکال ایشان نسبت به جزئیات اجرای این روش است که مورد نقد برخی دیگر از کنشگران فرهنگی اجتماعی شهر نیز بوده است. از آنجا که در بخش دوّم گزارش این رویداد درباره نقاط قوّت و ضعف روش گلوله‌برفی و روش‌های جایگزین، چرایی انتخاب روش گلوله‌برفی و محدودیت‌های اجرای بهینه آن توضیح داده‌ایم، در اینجا از تکرار آنها خودداری و خواننده علاقه‌مند را به مطالعه همان متن ارجاع می‌دهیم.

لازم است یادآوری شود که به‌منظور انتخاب کنشگران فرهنگی اجتماعی کرمانشاه از خود ایشان هم نظرخواهی شد که بزرگوارانه همکاری کردند. همچنین، از 14 نفر از 15 نفری که ایشان معرّفی کردند نیز نظرخواهی صورت گرفت.

در مورد اینکه «برخی چهره‌های شایسته در نتایج نهایی نبودند» با دکتر درکه (و سایرینی که دیدگاه مشابهی دارند) هم‌نظر هستیم. ادّعا نکرده‌ایم که تقدیرشدگان در مراسم مورد نظر «برترین، پرتلاش‌ترین یا تأثیرگذارترین» کنشگران فرهنگی اجتماعی کرمانشاه هستند؛ اصولاً برای اندازه‌گیری و مقایسه کیفیت و اثرگذاری کنشگری فرهنگی و اجتماعی هیچ خط‌کشی وجود ندارد؛ قصد ما در واقع این بوده است که با تقدیر نمادین از جمع کوچکی از کنشگرانی که برگزیده تعداد زیادی از خود آنها باشند، از نفس «کنشگری داوطلبانه در عرصه‌های فرهنگی و اجتماعی» تجلیل و بر اهمّیت آن اذعان و تأکید کرده باشیم.

همچنین، همان‌طور که هنگام نظرسنجی نیز توضیح داده بودیم، در نتایج روش مبتنی بر نظرسنجی، اماکن و اشخاصی که فعالیت‌های عمومی‌تر و نمایان‌تری دارند پررنگ‌تر دیده می‌شوند، بدون اینکه به‌معنای باکیفیت‌تر یا تأثیرگذارتر بودن کنش‌های آنان (یا بالعکس) بوده باشد.

لازم است یادآوری شود که بر خلاف ادّعای دکتر درکه (که همراه با نوعی استخفاف و تمسخر نسبت به دانشگاه رازی مطرح کرده‌اند)، از آقای خسرو پرهام و فرزند گرامی‌شان (که ایشان هم از کنشگران فرهیخته استان هستند) جهت شرکت در مراسم اختتامیه دعوت شده بود.

ادامه متن در فرسته (پست) بعد 👇
___
نامه فرهنگ رازی- پایگاه تحلیلی فرهنگی دانشگاه رازی
@namehyefarhang