«هنوز ازدواج نکرده‌ای؟»
«هنوز خانه نخریده‌ای؟»

در این سؤال‌ها، کلمهٔ «هنوز» یک داوری پنهان دارد: وقتِ مناسب گذشته و تو باید توضیح بدهی چرا به آن نرسیده‌ای.

یک مسیر رایج می‌تواند کم‌کم به معیاری برای سنجیدنِ ارزش آدم‌ها تبدیل شود. انتظار داریم در سن مشخصی درس تمام شده باشد، شغل تثبیت شده باشد و زندگی «سر و سامان» گرفته باشد. بعد، کسی که این ترتیب را طی نکرده، باید بابت زندگی‌اش جواب پس بدهد؛ حتی اگر مسیر دیگری را آگاهانه انتخاب کرده باشد.

این قضاوت وقتی ناعادلانه‌تر می‌شود که سن آدم‌ها را مقایسه می‌کنیم، اما امکاناتشان را از حساب کنار می‌گذاریم. پشتوانهٔ مالی، امنیت شغلی، مسئولیت مراقبت از دیگران و فرصتِ دوباره پس از شکست، در هر زندگی سهم متفاوتی دارند. دو نفر ممکن است هم‌سن باشند و یکی سال‌هایی را صرف ساختن آینده‌اش کرده باشد که دیگری صرف حفظ زندگیِ خانواده‌اش کرده است.

با حذف این تفاوت‌ها، خانه‌نداشتن می‌تواند نشانهٔ بی‌عرضگی به نظر برسد و پیدانکردنِ کار باثبات، نشانهٔ کم‌کاری. شرایطی که فرصت‌ها را محدود کرده‌اند از چشم پنهان می‌مانند و فرد، خودش را بابت نتیجه سرزنش می‌کند.

@naghde_ketab