نهادهایی مانند ایرانداک، فراتر از یک آرشیو ملی، در واقع متولی یکی از عمیق‌ترین لایه‌های حافظه شناختی یک کشور هستند. انباشت چند دهه پایان‌نامه و رساله، صرفاً مجموعه‌ای از متون دانشگاهی نیست، بلکه ردپای پرسش‌هایی است که یک جامعه در طول زمان از خود پرسیده، و راه‌حل‌هایی است که برای مسائل علمی، فناورانه و اجتماعی جست‌وجو کرده است. چنین مخزنی، اگر در سطح داده باقی بماند، بالقوه ارزشمند اما بالفعل کم‌اثر است.
هوش مصنوعی این امکان را فراهم می‌کند که این حافظه شناختی به یک نظام زنده تولید معنا تبدیل شود. مدل‌های پیشرفته تحلیل متن و استدلال ماشینی می‌توانند الگوهای پنهان در مسیر علم، نقاط انسداد معرفتی، همگرایی‌های میان‌رشته‌ای و شکاف‌های استراتژیک پژوهش را آشکار کنند. این سطح از بینش، نه‌تنها برای سیاست‌گذاری علم و فناوری حیاتی است، بلکه می‌تواند جهت‌دهنده سرمایه‌گذاری صنعتی و نوآوری فناورانه نیز باشد.
خلق ثروت در این چارچوب، نتیجه استخراج صرف اطلاعات نیست، بلکه حاصل ترجمه دانش انباشته به قابلیت تصمیم‌سازی است. ایرانداک می‌تواند با ایفای نقش یک زیرساخت هوشمند ملی، پلی میان دانش دانشگاهی و ارزش اقتصادی ایجاد کند. در نهایت، مزیت رقابتی کشورها نه در حجم داده، بلکه در توان تبدیل داده به خرد جمعی و اقدام مؤثر نهفته است؛ و هوش مصنوعی، ابزار تحقق این گذار تاریخی است.