از پاسارگاد تا بابِل
امیر هاشمی مقدم
1️⃣ این روزها در منطقه باستانی بابِل در کشور عراق، «جشنواره فرهنگ و هنر جهانی بابِل» (مهرجان* بابل للثقافات والفنون العالمية) در حال برگزاری است. این جشنواره آنگونه که مسئولانش می‌گویند، در نهادهای بین‌المللی همچون یونسکو ثبت شده تا فرهنگ و تمدن عراق را به جهانیان معرفی کند.
این جشنواره که در سال‌های آخر حکومت صدام آغاز شد، پس از فروپاشی دولت بعث، به دلیل نا امنی در این استان و نیز مخالفت برخی روحانیون برگزار نشد. امسال که قرار شد برگزار شود، عده‌ای از روحانیون و گروه‌های تندروی شیعی با تجمع و برگزاری نماز جماعت در آنجا، بابِل را مدفن دختر امام حسن مجتبی (ع) معرفی کرده و برگزاری چنین جشنی را توهین به ساحت ایشان دانستند. بنابراین در صدد جلوگیری از برگزاری آن برآمدند.
در پی این رویداد، نهادهای مدنی و به‌ویژه جوانان عراقی به انتقاد و اعتراض نسبت به چنین برداشت‌های متحجرانه از دین پرداختند که تمدن و فرهنگ یک سرزمین را نادیده گرفته یا انکار می‌کند. نهایتا آنکه با پشتیبانی دولت عراق، این جشنواره در حال برگزاری است. استقبال عراقی‌ها به‌ویژه جوانان این کشور از این جشنواره بی‌نظیر است (تصاویر این جشنواره را می‌توانید در این لینک ببینید). بنابراین عراقی‌ها یک گام از ما در این زمینه جلوترند که توانستند از میراث تمدنی باستانی‌شان در برابر جریان‌های تندرو حفاظت کنند.
2️⃣ امروز هفتم آبان است که از سال ۱۳۸۳ با حرکتی خودجوش از سوی مردم و نهادهای مدنی فرهنگی، «روز کوروش بزرگ» نام گرفت. دلیل نامگذاری این روز، تطبیق آن با تاریخ ورود صلح‌آمیز کوروش بزرگ به بابِل و احترام به باورهای مردم آن سرزمین است**. از همان سال آرام آرام شمار گردشگرانی که از استان‌ها و شهرستان‌های دور و نزدیک به پاسارگاد می‌رفتند تا این روز را در کنار آرامگاه کوروش بزرگ باشند، بیشتر و بیشتر شد***. جالب آنکه بسیاری از ایرانیان با پوشاک محلی از نقاط مختلف کشور به آنجا می‌رفتند تا کوروش بزرگ و گرامیداشت او، نمادی از همبستگی ایرانیان باشد (به تصاویر ایرانیان بختیاری، عرب، قشقایی، کرد و... در این لینک نگاه کنید). اما نهادهای امنیتی این بار با برخوردهای امنیتی با شرکت‌کنندگان در این گردهمایی، از برگزاری آن پیشگیری کردند.
3️⃣ مسئله تنها به روز کوروش بزرگ محدود نمی‌شود؛ مسئله همانگونه که تاکنون بارها نوشته‌ام اینست که ایران تنها کشوری است که به تخریب و انکار داشته‌های فرهنگی و تمدنی‌اش پرداخته و در این راه علیه خواسته‌های مردم بسیار هزینه می‌کند. این در حالی است که اگرچه تندروهای ظاهرا انقلابی در کنار جریان قومگرا از کوروش بزرگ و دیگر داشته‌های تمدنی و فرهنگی ایران باستان نفرت دارند، اما علاقمندی به کوروش بزرگ نه تنها در میان ایرانیان، بلکه حتی در میان افغانستانی‌هایی که سال‌ها در کتاب‌های درسی‌شان هخامنشیان را متجاوز معرفی می‌کردند تا مانع نزدیکی میان مردمان دو کشور شوند نیز، در حال افزایش است. همین امروز بسیاری از اهل قلم افغانستان در شبکه‌های اجتماعی در تمجید کوروش بزرگ مطالبی را منتشر کردند که این شعر نجیب بارور، شاعر شناخته‌شده افغانستان که همین امروز سروده، نمونه‌ای گویاست.

✅ پی‌نوشت‌ها:
* مهرجان برگرفته از واژه فارسی مهرگان است و در زبان عربی معنای جشنواره را می‌دهد.
** ورود صلح‌آمیز کوروش به بابِل را همه مورخان تایید کرده‌اند؛ حالا اینکه عده‌ای همچون پورپیرار با مدرک دیپلم و بدون هیچگونه پیشینه در زمینه تاریخ‌پژوهی، با حمایت‌های پنهان و پیدای برخی نهادهای خاص و با استدلال‌های نادرست و گاه تحریف تاریخ، چندین جلد کتاب در رد دیدگاه‌های مورخان بزرگ داخلی و خارجی نوشته، فقط به درد همان‌هایی می‌خورد که از فرهنگ و تمدن ایران نفرت دارند.
*** چند سالی است عده‌ای در تلاش برای تشکیک دفن کوروش در پاسارگاد هستند. عمده استدلال آنها هم روایت هرودوت است که می‌گوید کوروش در جنگ با ملکه ماساژت‌ها در آسیای میانه کشته شد. بنابراین با امکانات آن زمان امکان انتقال جسد کوروش از آسیای میانه تا پاسارگاد وجود نداشت. این افراد عموما حتی جلد کتاب تواریخ هرودوت را هم ندیده‌اند، چه رسد به آنکه آنرا خوانده باشند. هرودوت در همانجا آشکارا می‌گوید درباره شیوه مرگ کوروش روایت‌های زیادی هست که من تنها یکی از آنها را به میل شخصی برگزیده‌ام. این در حالی است که اصلی‌ترین منبع برای مطالعه و بررسی زندگی کوروش بزرگ، کتاب «کوروش‌نامه» گزنفون است. گزنفون مرگ آرام کوروش را در کنار اعضای خانواده و درباریان به همراه جزئیات توصیف کرده و حتی نکاتی که وی در بستر مرگ به‌عنوان وصیت به اطرافیانش گفت را هم نوشته. البته احتمال اینکه تحریف خواسته و ناخواسته در نوشته‌های وی باشد هم هست؛ اما بی‌گمان دقیق‌ترین سند دست اول درباره زندگی کوروش بزرگ است.
کانال مقدمه
@moghaddames