از روسری تا ماسک
امیر هاشمی مقدم: انصاف‌نیوز
چند روزی است آمار رسمی روزانه کشته‌شدگان کرونایی در کشور، عدد سیصد را پشت سر گذاشته است. ایران همچنان یکی از بالاترین آمارهای مرگ و میر کرونایی را در جهان دارد. در این میان، بیشتر دولتمردان، مسئولین و شبکه‌های صدا و سیما، ماه‌هاست به گلایه و نقد رفتار مردم بسنده کرده و با خواهش و تمنا از آنها می خواهند پیمان‌نامه (پروتکل)های بهداشتی (زدن ماسک گرفته، رعایت فاصله فیزیکی، نرفتن مسافرت و مهمانی و...) را رعایت کنند. شگفت‌انگیز است که در چنین مواقعی، به پند و اندرز بسنده می‌شود، در حالی‌که در موارد مشابه، فشار و قانون با سرسختی اعمال می‌شود:
الف) ما سال‌هاست توانسته‌ایم همه شهروندان را به پوشش اسلامی و حجاب وا داریم، بنابراین دشوار نیست که کاربرد ماسک را برای همان شهروندان نیز اجباری کنیم.
ب) ما سال‌هاست در هفتم آبان ماه، از حضور مردم در پاسارگاد و آرامگاه کورش بزرگ پیشگیری کرده‌ایم، بنابراین هیچ دشوار نیست جلوی سفر مردم در شرایط کرونایی را نیز بگیریم.
ج) ما سال‌هاست جلوی مهمانی‌ها یا مراسم عروسی مختلط را گرفته‌ایم، بنابراین چندان دشوار نیست که جلوی مهمانی‌های خانوادگی یا دوستانه کنونی را هم بگیریم.
د) ما سال‌هاست میکده‌ها، بارها، کازینوها و... را بسته‌ایم، بنابراین هیچ دشوار نیست که موقتاَ قلیان‌سراها، قهوه‌خانه‌ها، چای‌خانه‌ها و... را نیز ببندیم.
از سوی دیگر، نگارنده دست کم از شرایط کرونا در ترکیه از نزدیک و به خوبی آشناست و می‌داند خیلی موفق‌تر از ما عمل کرده‌اند. برخی از فعالیت‌های پیشگیرانه دولت ترکیه اینهاست:
1- قرنطینه خانگی همه شهروندان در شرایطی که کرونا شدت بگیرد (پلیس در خیابان‌ها ایستاده و چنانچه کسی از خانه بیرون بیاید، جریمه می‌شود. تنها برای خرید مواد خوراکی، دارویی و موارد مشابه می‌توان از خانه بیرون رفت؛ آن هم از هر خانواده یک نفر و با مراجعه به نزدیک‌ترین نانوایی، فروشگاه، داروخانه و...).
2- جریمه کسانی که ماسک نداشته باشند (نهصد لیره جریمه آنی، با ثبت شماره ملی فرد متخلف. بنابراین حتی اگر پولی در آن لحظه در حساب‌های بانکی متخلف نباشد، به محضی که پولی به حسابش آمد، یکصد لیره به‌طور خودکار از آن برداشت می‌شود. همین شیوه دریافت جریمه برای کسانی که در بند بالا به آن اشاره شد (بیرون رفتن غیر ضروری از قرنطینه خانگی)، اعمال می‌گردد).
3- ممنوعیت سفر در روزهای پایانی هفته، یا روزهایی که کرونا شدت می‌گیرد و نیاز به قرنطینه جدی‌تر است (امکان سفر بین‌شهری وجود نداشته و چنانچه نیاز باشد کسی برای کار ضروری به سفر برود، ابتدا باید به استانداری رفته و با ارائه شواهد کافی، مجوز سفر بگیرد).
و...
با یک همسنجی و مقایسه میان ایران و ترکیه، جای پرسش است که چرا ایران نمی‌تواند یا نمی‌خواهد با جدیت پیمان‌نامه‌های بهداشتی را در شرایط کرونایی پیگیری کند. شاید بتوان پاسخ این پرسش را در گزینه‌های زیر یافت:
ا) خودِ حکومت و دولت در برخی موارد، مقصر اصلی در گسترش کرونا هستند. تاکید شخص رئیس جمهور و وزیر بهداشت بر لزوم برگزاری مراسم عزاداری سالار شهیدان؛ تشییع پیکر پاک و مطهر شهدای تازه تفحص‌شده؛ بازگشایی مدارس با دستورالعمل‌های مختلف و گاه متضاد؛ برگزاری آزمون‌های گوناگون و...، برخی از اینهاست.
اا) به نظر می‌آید چون فشار در عرصه‌های گوناگون بر مردم زیاد است، دولت و جکومت نمی‌خواهند فشارهای تازه‌ای در عرصه‌های دیگر بر مردم وارد شود. اما گاهی اولویت‌ها باید متناسب با شرایط، جابجا شود. برای نمونه می‌توان در این برهه از زمان، از فشار در برخی عرصه‌های فرهنگی و اجتماعی (مثلا آزادی‌های فردی و اجتماعی) کاست؛ اما به جای آن برای رعایت پیمان‌نامه‌های بهداشتی، فشار بیشتری وارد کرد. کسی که اکنون ماسک نمی‌زند، قاتل غیرعمد بالقوه است و باید با وی برخورد شود.
ااا) علیرغم دستگاه‌های عریض و طویل بانکی و موسسات مالی دولتی و حکومتی در کشور، برخی‌ها جلوی شفاف شدن سامانه‌های بانکی و مالی کشورمان را می‌گیرند. بنابراین بعید است دولت ایران بتواند همچون دولت ترکیه شرایط دریافت جریمه بر پایه شماره ملی افراد را اجرایی کند.
همه آنچه در بالا آمد را اگر کنار هم بگذاریم، نشان از تداوم این سیاست پر ابهام و تناقض در برخورد با کرونا در کشور دارد. تجربه برخوردهای دراز مدت با بدحجابان و... نشان از توانایی حکومت در برخورد با کسانی دارد که پیمان‌نامه‌های بهداشتی را رعایت نمی‌کنند؛ اما تا حکومت و دولت خودش پایبندی کامل به این پیمان‌نامه‌ها نشان ندهد، شفافیت کامل در نظام بانکی و مالی کشور به وجود نیاید و از همه مهمتر، اولویت‌ها در برخورد با هنجارشکنان، جابجا نشود (یعنی دست کم در این شرایط، ماسک هم به اندازه روسری اجباری شود) وضعیت کنترل کرونا طبیعتا بهتر نخواهد شد.
اگر می‌پسندید، برای دیگران نیز بفرستید.
کانال مقدمه
@moghaddames