اینترنت کرونایی
امیر هاشمی مقدم: انصاف‌نیوز
برای دوران قرنطینه، راهکارهای زیادی پیشنهاد شده که یکی از آنها، سرگرمی‌های اینترنتی است (وب‌سایت‌های علمی، خبری، پخش فیلم و موسیقی، شبکه‌های اجتماعی و...). دولت هم به میدان آمده و با هدیه دادن یکصد گیگابایت اینترنت به هر کاربر خانگی، در این راه، یاری‌رسان شده است. اما...
دسترسی ایرانیان به وب‌سایت‌ها را می‌توان به سه گروه دسته‌بندی کرد:
1- وب‌سایت‌های ممنوعه حکومتی: در هر کجای دنیا که شما سخن از رفتارهای ممنوعه، کتاب‌های ممنوعه، وب‌سایت‌های ممنوعه و... به میان آورید، مردم نگران شده و عمدتا از این کالاها و خدمات دوری می‌جویند. اما در ایران آنچنان این ممنوعه و سانسور و فیلتر به همه چیز بسط داده شده که اصلا برای ایرانیان (حتی خود مسئولین) زندگی بدون این ممنوعه‌ها دیگر امکان‌پذیر نیست. در زمینه اینترنت نیز، شبکه‌های اجتماعی فیلتر شده (از تلگرام و فیس‌بوک گرفته تا توئیتر که محل اصلی مانور مسئولین است)، خبرگزاری‌های فیلتر شده (تقریبا همه خبرگزاری‌های خارجی)، دیگر وب‌سایت‌های فیلتر شده (بسیاری از وب‌سایت‌های پخش فیلم و موسیقی و...) را در بر می‌گیرد. بنابراین باید دور این دسته را خط کشید.
2- وب‌سایت‌های ممنوعه تحریمی: به‌واسطه تحریم‌ها، بسیاری از وب‌سایت‌های خارجی پر کاربرد (از وب‌سایت‌های علمی و نشریات گرفته تا وب‌سایت‌های فروش اینترنتی و...)، هیچگونه خدماتی به ایران نمی‌دهند و هنگام تلاش برای ورود به آنها، با پیغام‌هایی همچون: «این وب‌سایت در کشور شما امکان خدمت‌رسانی ندارد» روبرو می‌شویم. بنابراین دور این دسته را هم باید خط کشید.
3- می‌ماند وب‌سایت‌ها و شبکه‌های اجتماعی غیر فیلتر، که عموما میهنی است (از خبرگزاری‌های داخلی گرفته تا شبکه‌های اجتماعی بی‌رونق داخلی، درگاه اینترنتی بانک‌ها، سازمان‌ها، وزارتخانه‌ها و...). اما در کنار همه محدودیت‌های این گروه از وب‌سایت‌ها (همچون سانسور) و شبکه‌های اجتماعی (همچون نگرانی از کنترل پیام‌ها)، سرعت اینترنت در ایران به‌طور کلی، و در این دوره قرنطینه به‌طور خاص آنچنان پایین است که عملا امکان استفاده از بسیاری از همین وب‌سایت‌ها را هم نمی‌دهد. فرستادن و دریافت پیام در شبکه‌های اجتماعی فیلتر نشده نیز گاهی با چند دقیقه دیرکرد انجام شده و فعالیت‌هایی همچون دیدن فیلم در اینترنت یا حتی دانلود فایلی با حجم چند مگا بایت، گاه در حد آرزوی محال می‌نماید. با این اوصاف، جای پرسش است که اصلا آیا در ایران هیچ کاربری توانسته صد گیگابایت اینترنت هدیه را استفاده کند؟
ناگفته نماند که می‌توان با وی‌پی‌ان و پروکسی، به وب‌سایت‌های گروه 1 و 2 دسترسی داشت. مسئولین به‌طور مرتب این وی‌پی‌ان‌ها و پروکسی‌ها را کنترل کرده تا بلافاصله پس از کشف، آنها را نیز فیلتر کنند. اما نکته عجیب اینکه سالهاست برخی شرکت‌های خاص در داخل ایران، وی‌پی‌ان‌هایی را بدون ترس و یا مخفی‌کاری، به فروش رسانده و برای پرداخت هم شماره حساب بانکی در ایران می‌دهند. کسی هم کاری به کارشان ندارد (البته در این روزها که سرعت اینترنت بسیار پایین است، بسیاری از این پروکسی‌ها و وی‌پی‌ان‌ها کار نمی‌کنند).
زیرساخت‌های اینترنت ایران تا پیش از این و به‌طور کلی اصلا خوب نبود. رتبه ما همیشه از میانگین جهانی بسیار پایین‌تر بوده. برای نمونه آخرین رتبه ایران در وب‌سایت جهانی «اسپید تست» (البته تا پیش از افت سرعت چند روز گذشته) از میان 176 کشور بررسی شده، 123 بود. همچنین در حالی‌که میانگین سرعت دانلود در جهان، 74 مگابایت بر ثانیه است، سرعت دانلود اینترنت در ایران 18 مگابایت در ثانیه (یعنی کمتر از یک چهارم میانگین جهانی) است. بخشی از این ضعف، به نارسایی زیرساخت‌های اینترنت ایران باز می‌گردد که به نظر نمی‌آید مسئولین به دلایل خاص خودشان، چندان تمایلی به برطرف کردن آنها داشته باشند.
حالا با چنین زیرساخت ضعیفی، وزیر ارتباطات به یکباره صد گیگا بایت اینترنت رایگان به همه کاربران خانگی داده تا هجوم و فشار برای استفاده از این هدیه، حتی اوضاع را ده‌ها برابر نسبت به همان اینترنت پیشین نیز، بدتر کند و حتی حجم ترافیک خریداری‌شده نیز قابل استفاده نباشد.
اینها نشان می‌دهد که کاربرد اینترنت در ایران، بیش از آنکه کارایی‌هایی همچون سرگرمی، انجام کارهای روزانه، نگه داشتن مردم در خانه و... داشته باشد، مشتی است نمونه خروار از تحمیل خواست و اراده حتی غیرمنطقی مسئولین (فیلترینگ)، ناکارامدی در خدمت‌رسانی (کیفیت پایین اینترنت)، آسیب دیدن مستقیم از پیامد تحریم‌هایی که مسئولین آنها را ناچیز می‌شمارند (دسترسی نداشتن به وب‌سایت‌های جهانی) و تعارض منافع گروه‌های خاص (فیلتر کردن بسیار از وب‌سایت‌ها و شبکه‌های اجتماعی از یکسو، و فروش وی‌پی‌ان از سوی دیگر).
اگر این یادداشت را می‌پسندید، برای دیگران نیز بفرستید.
کانال مقدمه
@moghaddames