22 نویسنده اثرگذار ایرانی از نگاه اندیش‌ورزان
امیر هاشمی مقدم
وبسایت بی‌بی‌سی از 15 نفر از اندیش‌ورزان ایرانی خواسته که کتابهای اثرگذار در تاریخ یکصد ساله گذشته ایران را معرفی کنند. این افراد از حوزه‌های گوناگون علوم انسانی بوده و هر کدام از زاویه نگاه خودشان به معرفی کتابهای مهم پرداخته‌اند. اما در بسیاری موارد، کتابها یا نویسندگان یکساانی را به‌عنوان اثر یا نویسنده برجسته معرفی کرده‌اند. ابتدا می‌خواستم بدانم کدام کتابها و نویسندگان از نگاه این اندیش‌ورزان اثرگذارتر بوده است. اما چون نتیجه جالب بود، در اینجا نیز به اشتراک می‌گذارم تا اگر دوست داشتید، از نمایشگاه کتاب تهران خریداری کرده، یا در لیست اولویت‌های خریدتان بگذارید. همچنانکه بسیاری از آنها را می‌توانید با بهایی بسیار کمتر در قالب الکترونیک خریداری کرده و روی رایانه، تلفن همراه یا دستگاه‌های کتابخوان بخوانید.
اندیش‌ورزانی که به این پرسش بی‌بی‌سی پاسخ داده‌اند، به همان ترتیبی که در سایت بی‌بی‌سی نام‌شان آمده و معرفی شده‌اند، اینها هستند:
🖌شیرین عبادی: حقوق‌دان و برنده جایزه صلح نوبل
🖌محسن کدیور: اسلام‌شناس و مدرس مطالعات دینی دانشگاه دوک در کارولینای شمالی آمریکا
🖌عبدالکریم لاهیجی: حقوق‌دان، از نویسندگان پیش‌نویس قانون اساسی جمهوری اسلامی، رئیس افتخاری فدراسیون بین‌المللی جوامع حقوق بشر فرانسه
🖌عباس میلانی: نویسنده و پژوهشگر تاریخ، استاد علوم سیاسی و رئیس بخش ایران‌شناسی دانشگاه استنفورد آمریکا
🖌عبدالکریم سروش: اسلام‌شناس و نظریه‌پرداز، پژوهشگر مهمان در مرکز دین، صلح و فعالیت‌های جهانی دانشگاه جرج‌تاون آمریکا
🖌محمدعلی همایون کاتوزیان: تاریخ‌نگار، ایران‌شناس و اقتصاددان، پژوهشگر در کالج سنت آنتونی دانشگاه آکسفورد بریتانیا
🖌حسین شهیدی: استاد فقید علوم ارتباطات، پژوهشگر رسانه‌ها و نویسنده در لبنان و بریتانیا
🖌تورج دریایی: متخصص تاریخ ایران باستان، رئیس مرکز مطالعات ایرانی سموئل جردن در دانشگاه کالیفرنیا ارواین آمریکا
🖌حمید دباشی: متخصص ادبیات تطبیقی و مطالعات ایرانی، استاد کرسی ایران‌شناسی دانشگاه کلمیبا آمریکا
🖌حسن کامشاد: مترجم و پژوهشگر ادبیات فارسی و استاد مدعو بازنشسته در دانشگاه‌های کمبریج و کالیفرنیا بریتانیا
🖌رامین جهانبگلو: متخصص فلسفه و رئیس مرکز مطالعات مهاتما گاندی در دهلی هند
🖌علی‌نقی عالیخانی: اقتصاددان و وزیر اقتصاد ایران در دولت‌های اسدالله علم، حسنعلی منصور و امیرعباس هویدا، ساکن آمریکا
🖌محمدرضا نیکفر: فیلسوف، محقق و نویسنده آلمان
🖌حسن یوسفی اشکوری: پژوهشگر دینی، اسلام‌شناس و نماینده پیشین مجلس شورای اسلامی ساکن آلمان
🖌فائقه شیرازی: استاد بخش خاورمیانه‌شناسی دانشگاه آستین در تگزاس آمریکا

چند توضیح درباره فهرست زیر:
1️⃣چون برخی از این اندیشه‌ورزان، به کتابهای گوناگون از یک نویسنده اشاره کرده‌اند، نام نویسنده‌ای که بیشترین ارجاع به وی شده ابتدا آمده و سپس اثری که بیشتر مورد توجه بوده است.
2️⃣این فهرست لزوما به معنای کتابهای خوب و ارزشمند نیست؛ بلکه کتابهایی است که بیشترین اثر را بر تحول اندیشه در ایران داشته است؛ که از قضا برخی از همین کتابها (همچون برخی نوشته‌های آل احمد یا شریعتی) پیامدهای ویرانگری داشته‌اند.
3️⃣تنها به نویسندگانی اشاره شده که بیش از سه اندیشه‌ورز به آن اشاره کرده باشند.
4️⃣شماره‌ای که جلوی نام هر نویسنده آمده، تعداد ارجاع به وی از میان 15 اندیش‌ورز را نشان می‌دهد. یعنی مثلا 11 نفر از این پانزده نفر، احمد کسروی و به‌ویژه کتاب «تاریخ مشروطه ایران» وی را کتابی اثرگذار در یکصد سال گذشته ایران می‌دانند.
11- احمد کسروی (به‌ویژه تاریخ مشروطه ایران)
8- محمدعلی فروغی (سیر حکمت در اروپا)
8- صادق هدایت (به‌ویژه بوف کور)
7- آل احمد (به‌ویژه غربزدگی)
7- شریعتی (مجموعه نوشته‌ها)
5- فریدون آدمیت (مجموعه نوشته‌ها)
5- فروغ فرخزاد (تولدی دیگر)
5- محمدعلی جمالزده (به‌ویژه یکی بود یکی نبود)
5- علی اکبر دهخدا (به‌ویژه لغتنامه)
4- ناظم‌الاسلام کرمانی (تاریخ بیداری ایرانیان)
4- میرزای نائینی (تنبیه‌الامة و تنزیه‌الملة)
4- عبدالکریم سروش (قبض و بسط تئوریک شریعت)
4- صمد بهرنگی (ماهی سیاه کوچولو)
4- محمود دولت‌آبادی (به‌ویژه کلیدر)
4- نیما یوشیج (مجموعه آثار)
3- فتحعلی آخوندزاده (مکتوبات)
3- احمد محمود (همسایه‌ها)
3- هوشنگ گلشیری (شازده احتجاب)
3- سیمین دانشور (سووشون)
3- عبدالحسین زرین‌کوب (به‌ویژه دو قرن سکوت)
3- احمد شاملو (به‌ویژه هوای تازه)
3- ملک‌الشعرای بهار (به‌ویژه تاریخ احزاب سیاسی)
همچنین برخی از اندیش‌ورزان به کتابها و نویسندگان خارجی اشاره کرده بودند که تنها تاریخ تمدن ویل دورانت از سوی سه اندیش‌ورز مورد اشاره قرار گرفت و بقیه در حد یک یا دو مورد بود.
این فهرست را اگر پسندیدید، برای دوستان‌تان هم بفرستید.
کانال مقدمه
@moghaddames