شجریان و آقاخان: سرمایه‌های طردشده
امیر هاشمی مقدم
به تازگی بنیاد آقاخان جایزه ویژه «خداوندگار موسیقی» را به استاد شجریان اهدا کرده است. آقاخان و شجریان، هر دو سرمایه‌های بزرگ فرهنگی ایران هستند که شوربختانه به دلیل سیاست‌های فرهنگی ایدئولوژی‌زده و ناهمخوان با واقعیت‌ها، طرد شده‌اند. بنیاد آقاخان یکی از شناخته‌شده‌ترین بنیادهای فرهنگی و خیریه در سراسر جهان است که نه تنها جایزه‌های بسیار مشهوری در زمینه معماری و موسیقی دارد، بلکه در ساخت و تجهیز مکان‌های فرهنگی (همچون کتابخانه و فرهنگسرا)، بهداشتی (همچون بیمارستان و درمانگاه)، زیرساختی (همچون جاده و مدرسه) و... نیز جزو پیشتازان است. فعالیت‌های بسیار گسترده این نهاد در آسیای میانه، افغانستان، افریقا، شبه قاره هند و دیگر کشورها به اندازه‌ایست که بسیاری دولت‌ها تلاش دارند هرچه بیشتر این بنیاد را به سوی کشورشان بکشانند. همزمان، خود آقاخان به‌عنوان چهل و نهمین امام اسماعیلیان، چهره‌ای گرامی و محترم میان سیاستمداران بین‌المللی (از ملکه و خاندان سلطنت انگلیس گرفته تا مسئولین سازمان ملل و...) و همیشه مهمان ویژه جشن‌ها و نشست‌های بین‌المللی است. با این همه، هیچ جایگاهی در سرزمین پدران و نیاکانش ندارد و حتی نهاد فرهنگی و خیریه‌اش نمی‌تواند شعبه‌ای در ایران باز کند (برای اطلاعات بیشتر درباره وی و سرگذشت‌شان در ایران می‌توانید این یادداشت قدیمی‌ام را بخوانید).
استاد شجریان نیز سرنوشت همسانی دارد. او که برای ایرانیان نه تنها تبدیل به نماد موسیقی سنتی، بلکه نماد مناسبت‌های دینی همچون ماه رمضان (با دعای سحر و ربنای فراموش‌نشدنی پیش از افطارش) شده، در کشور خودش نمی‌تواند کنسرت برگزار کند، از کمترین حقوق قانونی کپی‌رایت آثارش محروم است (در پرونده شکایتش از صدا و سیما برای پخش بی‌اجازه آثارش) و رسانه‌های تندرویی که با پول بیت‌المال تزریق می‌شوند، علیه شخصیت و آثار او که در خدمت فرهنگ این مرز و بوم بوده، اتهامات بی‌پایه و مشمئزکننده منتشر می‌کنند. و همین است موسیقی‌ای که هنر را به بهترین شیوه با اخلاق پیوند داده بود، اکنون به دست کسانی افتاده که فضاحت‌های آنچنانی در گرجستان به بار آورده و شهروندان گرجستانی در اعتراض به آنچه «کنسرت غیراخلاقی ایرانی‌ها» نامیدند، جلوی سفارت کشورمان در تفلیس گرد آمدند.
تشخیص سره از ناسره، هنر از ابتذال، اعتبار از آبروریزی چندان دشوار نیست؛ اگر هنر و فرهنگ و اعتبار ایران برای سیاستگذاران فرهنگی مهم باشد.
این یادداشت را اگر می‌پسندید، برای دوستان‌تان هم بفرستید.
کانال مقدمه
@moghaddames
Post #240
4.8K