اعتراض به حج تمتع، بیجا نیست!
امیر هاشمی ‌مقدم
حجت‌الاسلام ‌قاضی‌‌عسگر، سرپرست حجاج ایرانی، در پاسخ به انتقادات به ارائه دلار ۳۹۰۰ تومانی به حجاج ایرانی، مدعی شده که این اعتراض برخی از ایرانیان، ییجاست. دلیلش هم این است که در چند ماه گذشته، ۷۵۰ هزار ایرانی به ترکیه رفته و ارز از کشور بیرون برده‌اند، در‌حالی‌که کسی اعتراض نکرده، اما ۸۵ هزار «حاجی مظلوم» که می‌خواهند به حج بروند، برخی افراد اعتراض می‌کنند.
این نخستین باری نیست که وقتی به شیوه برگزاری حج انتقاد می‌شود، سریعا آنرا با سفرهای خارجی همچون ترکیه مقایسه کرده و می‌گویند چرا کسی به آن سفرها اعتراض نمی‌کند؟
اصولا این شیوه مقایسه، از پایه نادرست است؛ چرا که
یکم، کسانی که به ترکیه یا دیگر کشورها می‌روند، هدف‌شان قربة الی‌الله نیست و ادعایی در این زمینه ندارند؛ اما حاجیان ظاهرٱ قریة الی‌الله می‌روند به حج. در سالیان گذشته، اعتراض به حج تمتع اشاره به این داشت که وقتی بسیاری از شهروندان ایرانی نان شب برای خوردن ندارند، اولویت کار خیر با اینهاست نه با حج رفتن. البته نگارنده شخصا زیاد با این استدلال موافق نیست، اما می‌شد این شیوه استدلال را به چالش کشید؛ نه آنکه حاجیان را با گردشگران ترکیه مقایسه و هم‌سنجی کرد؛ چرا که گردشگری که به ترکیه می‌رود، هیچ ادعایی مبنی بر انجام کار خیر ندارد.
دوم، یکی از دلایل انتقاد به حج ایرانیان، شیوه نادرست برخورد عربستان با حاجیان ایرانی (از آزار و اذیت جنسی در فرودگاه گرفته تا کشتار چندصد نفرشان در مراسم حج) بود. در این زمینه هم نمی‌توان با گردشگران ایرانی در ترکیه مقایسه و هم‌سنجی کرد. چه اینکه اهانت به گردشگران ایرانی در ترکیه دیده نمی‌شود و معدود مواردی که دیده و با واکنش ایرانیان روبرو شده، اگرچه هرگز به گستردگی اهانت عربستان نبوده، اما مقامهای ترکیه رسما پوزش خواسته و با ماموران خاطی برخورد نموده‌اند. در حالی‌که عربستان نه تنها حاضر به پوزش‌خواهی از قتل عام حاجیان ایرانی نشد، بلکه گناه را به‌گردن خود ایرانیان انداخت (در اینجا منظورمان قتل عام اخیر است، نه قتل‌عام حاجیان ایرانی در سال ۶۷. اگرچه در آن مورد هم پوزش نخواستند).
سوم اینکه ترکیه از سفر گردشگران ایرانی به کشورش استقبال کرده و هرگاه به دلیل مشکلات اقتصادی در ایران، شمار گردشگران ایرانی کاهش ‌یابد، ترکیه با بسته‌های حمایتی، بخشی از زیان گردشگران و دفاتر گردشگری ایرانی را جبران می‌کند. در حالی‌که عربستان بر سر راه حاجیان ایرانی مانع‌تراشی کرده و شروط گاه غیرمنطقی (همچون ارائه ویزا در کشور ثالث یا ممنوعیت جابجایی حاجیان با هواپیماهای ایرانی) می‌گذارد. حجت‌الاسلام قاضی‌عسگر به احادیثی درباره ضرورت اقامه حج توسط مسلمانان اشاره کرده‌اند؛ اما ای‌کاش به احادیث بی‌شمار درباره ضرورت حفظ حرمت مسلمان هم اشاره می‌کردند.
چهارم، گردشگران به ترکیه نه تنها همه هزینه‌ها را از جیب خودشان می‌پردازند، بلکه با عوارض نامعقول و غیرمنطقی ۲۲۰ هزار تومانی، به اقتصاد کشور یاری می‌رسانند. در حالی‌که حاجیان نه تنها نیمی از این عوارض را پرداخت کرده، بلکه ارز ۳۹۰۰ تومانی دریافت می‌کنند که کمتر از نصف بهای ارز در بازار آزاد است (البته شوربختانه گردشگران ایرانی در ترکیه و دیگر کشورها نیز، در سیاستی کاملا نادرست و به دلیل ممنوعیت خرید و فروش ارز در بازار، یورو به نرخ دولتی دریافت می‌کنند که نگارنده در یادداشتی در خبرگزاری مهر که در همین کانال نیز بازنشر شد، به آن هم اعتراض کرد). این در حالی است که حج تمتع ویژه کسانی است که از توانایی کافی برخوردارند و بنابراین مطمئن نیستم شرعا روا باشد از کیسه بیت‌المال، ارز نیم‌بها به ایشان داده شود.
دست آخر اینکه حجت‌الاسلام قاضی‌عسگر منظورشان را از حجاج «مظلوم» روشن نکرده‌اند. انتقاد از سیاستهای نادرست، ظلم به حاجیان نیست و نمی‌توان با چنین تفسیری، اصل مسئله را کتمان کرد.
اگر این ‌نوشته را می‌پسندید، برای دوستان‌تان‌ هم بفرستید.
دیگر ‌نوشته‌های رسانه‌ای نگارنده را می‌توانید در کانال مقدمه (اینجا را کلیک کنید) بخوانید.