🌱
سه قرن تاخیر

نامۀ تنسر در پاسخ موبدان موبدِ اردشیر بابکان (تنسر) به شهربان طبرستان (ماه‌گشنسب)، سندی متأخرتر است و اصل آن به دورۀ اردشیر تعلق ندارد.

نامۀ موجود، تحریری است از عصر خسرو اول (انوشیروان) و بازنویسی‌شده توسط ابن‌مقفع (ترجمۀ عربی) که در تاریخ طبرستان ابن‌اسفندیار به فارسی درج و به دست ما رسیده است.

دلایل اصلی این انتساب:
. تعارضات تاریخی و ذکر فتوحات و رویدادهای مربوط به دوران انوشیروان (نظیر تصرف یمن) در متن نامه.
. ساختار قدرت و قواعد جانشینی مطرح‌شده در نامه که منعکس‌کنندۀ دوران خسرو اول است تا اردشیر.
. حاکم کرمان در زمان اردشیر، بلاش (ولرخش) بوده است، نه کاوس‌ (برادر خسرو) مندرج در نامه‌.
. سبک و لحن نامه که توجیه‌گر اقدامات سخت‌گیرانۀ مذهبی است، در تقابل با انعطاف سیاسی عملی پادشاهان ساسانی قرار دارد، و نامه با هدف مشروعیت‌بخشی سیاسی دودمان ساسانی و در دوره‌ای متأخر نگارش شده است.

در نهایت، این نامه نه از دوران اردشیر، بلکه سندی منسوب به روحیه و اقتضائات دوران خسرو انوشیروان می‌باشد.

-کریستن‌سن، آرتور، ایران در زمان ساسانیان

@midhistor