🌱
خواجگان دربار هخامنشی

بررسی تحول معنایی واژۀ «خواجه»، ریشۀ اختلاف در تفسیر یونانیان از موقعیت این افراد در دربار را نشان می‌دهد.

در زبان یونانی، واژۀ «eunoukhos» از دو بخش «eunē» (بستر) و «ekhein» (نگه داشتن) ساخته شده و به معنای «نگهبان بستر» است. یونانیان این عبارت را به «نگهبان بسترِ زنان» تعبیر کردند و چنین پنداشتند که این افراد باید برای امنیت حرمسرا، اخته شده باشند.
در مقابل، در منابع تاریخی (گزنفون...)، این افراد با عنوان «oinokhoos» (ساقی) شناخته می‌شدند که مسئولان خدمتگزاری نزد شاه بودند.

از منظر تاریخی، «خواجه» در دربار هخامنشی یک مقام عالی‌رتبه بود که به عنوان مأمور امین، «بالای سر شاه» می‌ایستاد و در امور اداری و نظامی نفوذ داشت.
واژۀ عبری «سَریس» (Saris) و معادل اکدی آن «سَره‌سَری» (Saressarri) به معنای «کسی که بالای سر شاه می‌ایستد» است و هیچ اشاره‌ای به تغییرات جسمانی ندارد.

این خلط مفهومی باعث شد تا خواجگان دربار ایران در متون یونانی، به عنوان افرادی اخته شده تصویر شوند. در حالی که، «اسکتوخوی‌ها» سرپرستان مالی و فرماندهان نظامی بوده‌اند، و هیچ نسبتی با اخته‌شدگی نداشته‌اند.

@midhistor