دل ایرانشهر
بر اساس کهنترین منابع جغرافیایی و تاریخی ایران دورۀ اسلامی (المسالک و الممالک و...):
· ایرانیان در دورۀ ساسانی، به منطقهٔ میانرودان «دل ایرانشهر» میگفتند.
· اعراب این عبارت را «قلب العراق» ترجمه کردند (دل = قلب، ایرانشهر = عراق).
به مرور، واژۀ «قلب» حذف و تنها «عراق» برای اشاره به آن ناحیه باقی ماند.
· منابع متعدد (ابن خردادبه، یاقوت حموی، ابن منظور، اسدی طوسی و دیگران) تصریح کردهاند که عراق، معرّب «ایران(شهر)» است.
· در سدههای نخست اسلامی، «عراق العرب» (در برابر عراق العجم*) به معنای سرزمین اصلی ایران (ایرانشهر) به کار میرفت و حدود آن بسیار گستردهتر از کشور امروزی عراق بود.
* همدان، ری، اصفهان، قزوین، قم، کاشان، ساوه، سلطانیه (زنجان) و بخشهایی از کرمانشاهان.
@midhistor
