🌱
شماره‌گذاری شاهان، برساختهٔ مورخان

نامیدن بهرام یکم، اردشیر دوم، یزدگرد سوم...، پدیده‌ای متأخر و برساختهٔ سنت تاریخنگاری است، نه شیوهٔ رسمی خود شاهان.

نخست، مورخان یونانی و رومی برای تفکیک شاهان هم‌نام هخامنشی و سلوکی، اعداد یا القاب تمایزدهنده را به کار بردند.
دوم، تاریخنگاران دورۀ اسلامی بر پایهٔ خداینامه‌های ساسانی، ترتیب شاهان را مدون کردند.
سوم، شرق‌شناسان اروپایی، با تلفیق منابع پیشین، اعداد را به نام شاهان افزودند و این شیوه از دورهٔ قاجار به بعد وارد تاریخنگاری ایران شد.

اما خود شاهان از جایگاه خویش در زنجیرهٔ هم‌نامان آگاه بودند. شاهان ساسانی خود را با ذکر نام پدر معرفی می‌کردند؛ مثلاً بهرام گور می‌دانست که چهار بهرام پیش از او بر تخت نشسته‌اند، اما روی سکه‌هایش «بهرام، پسر یزدگرد» نوشته است، نه «بهرام پنجم».

درباریان و مردم نیز به جای عدد، از لقب استفاده می‌کردند: بهرام گور، بهرام کرمانشاه، خسرو پرویز. پس جامعه می‌دانست کدام بهرام یا کدام خسرو موضوع سخن است، اما نیازی به کاربرد عدد احساس نمی‌کرد.
بنابراین، شماره‌گذاری شاهان، ابزاری تاریخنگارانه است، نه شیوهٔ خودآگاهانه ایشان.

@midhistor