🌱
چرا ایران تجزیه شد؟

مهرداد ایران‌مهر
از میان چهار تمدن کهن، استعمار غرب صرفاً ایران را قربانی تجزیۀ سرزمینی کرد. هند مستعمره شد، مصر تحت‌الحمایه ماند و چین تحقیر شد، اما هیچکدام نپاشیدند.

در این میان، ایران نه مستعمره شد و نه یکپارچه ماند، بلکه با قراردادهای گلستان، ترکمنچای، آخال، پاریس، گلداسمیت، جدایی بحرین و...، قطعه‌قطعه گردید.

در اینجا، به یک کینۀ تاریخی اشاره می‌شود. فتح آتن توسط خشیارشا، زخمی کهنه بر حافظۀ غرب نهاد. اروپای معاصر، از قرن هفدهم خود را وارث یونان خواند، که البته باید گفت یونان در اصل «غربی‌ترین نقطه در شرق باستان» بوده است.
به هر روی، غرب تجزیۀ سرزمینی ایران را به انتقامی تاریخی و عقده‌گشایی برای خود گره زد.

علل حساسیت بر ایران
موقعیت راهبردی آن به عنوان شاهراه هند، برخورداری از مرکزیتی تاریخی و هویتی منسجم که فقط با تجزیه مهار می‌شد، نقش سپر در برابر روسیه، و کشف نفت.

امروزه اقتصاد تک‌محصولی، توسعۀ نامتوازن و فقدان انباشت سرمایه در ایران، همگی میراث مستقیم آن فتنۀ شوم است که نشان می‌دهد چگونه یک تمدن سرآمد جهانی را با تجزیه و غارت به این وضعیت فروکاستند.

@midhistor