مغالطه شماره ۳۵

💠 جلب ترحم 💠

نام انگلیسی این مغالطه ، به معنای توسل به دلسوزی است .
این مغالطه صورت می گیرد که شخصی ادعایی را مطرح کند و سپس با بیان اوضاع رقت بار خود ، در شرایط موجود و یا در صورت رد شدن آن مدعا ، بکوشد سخن خود را از طریق جلب دلسوزی و ترحم به مخاطب خود بقبولاند .


البته واضح است که شرایط رقت آوری که به وسیله استدلال کننده ، مطرح می‌شود هیچ تناسب منطقی با نتیجه مورد نظر او ندارد.
اما معمولا چنین فردی موفق می‌شود که بر روی مخاطب خود تأثیر بگذارد و یک حالت روانی ایجاد کند تا به پذیرش سخن او تمایل نشان دهد.
این مغالطه بیشتر به وسیله دانش آموزان در برخورد با اولیای مدرسه به ویژه از سوی متهمان یا وکلای آنها در برابر قضات دادگاه ها استفاده می شود.
مثال معروف در این زمینه مربوط به زندگی سقراط است.این که سقراط جام مسموم شوکران را نوشید درست و از مفاخر سقراط است .
اما از طریق تاسف بار بودن وضعیت سقراط و از طریق آن صحنه حزن آور می‌خواهند اثبات کنند که آرا و عقاید سقراط درست بوده .
سخنان سقراط در دفاعیه اش که افلاطون آنها را در رساله دفاعیه ( اپولوجی ) نقل می‌کند مثال خوبی برای این مغالطه است.
سقراط اگرچه تصریح می‌کند که نمی‌خواهد دلسوزی و ترحم مخاطبان را برانگیزد (مغالطه البته اما) در عین حال می گوید : شاید در میان شما کسانی باشند که به یاد آورند وقتی که خود به محاکمه کشیده شده و در معرض خطری جزئی قرار گرفته‌اند در برابر داد رسان ذاری نموده و اشک ها ریخته و حتی برای جلب ترحم آنها ، کودکان خود را به دادگاه آوردند ، در حالی که من با اینکه در معرض بزرگترین خطر ها هستم چنان نمی کنم.
من نیز خویشانی دارم ، زیرا به قول هومر از درخت بلوط نزاده ام و از سنگ بیرون نجسته ام ، بلکه از میان آدمیان برخاسته ام و حتی سه برادر دارم که یکی بزرگ شده است و دو پسر دیگر که هنوز کودک اند ولی هرگز آنان را برای جلب شفقت شما به دادگاه نخواهم آورد.
( دوره آثار افلاطون ترجمه محمدحسن لطفی و رضا کاویانی جلد ۱ صفحه ۳۲)

گاهی مغالطه جلب ترحم به شکل مضحکی مطرح می‌شود ، چنانکه نقل است : جوانی در دادگاه متهم به قتل پدر شده بود و اسناد و مدارک موجود جرم او را کاملا اثبات می کرد ، جوان در دادگاه تقاضا می کرد : در مجازات او تخفیف قائل شوند زیرا او یتیم است .😀

اما چنان که ذکر شد معمولا جلب ترحم و دلسوزی و ترسیم یک صحنه ی حزن آور و رقت بار نوعی تاثیر روانی بر مخاطب دارد و باعث می شود که او بدون توجه به مقدمات یک مدعا ، آن سخن و مدعا را نیز بپذیرد.
مثال:
اگر ما تصمیم بگیریم که این کارگر را اخراج کنیم همسر بیمار او از دنیا خواهد رفت و کودکانش در کوچه و خیابان آواره خواهند شد.

جلب ترحم به عنوان یک مغالطه به معنای نفی و مزمت عطوفت و محبت در انسان نیست.
مسلماً ای ها صفت پسندیده ای در انسان است و جایگاه مهمی در سوق دادن انسان به انجام برخی فعالیت های انسان دارد
اما سخن اصلی در اینجا این است که ترحم و دلسوزی تاثیری در یک صدق وکذب یک سخن ندارد. بلکه صحت و اعتبار یک سخن را باید با توجه به دلیل و برهان اقامه شده برای آن بپذیریم و در صورتی که استدلال درستی برای یک مسئله وجود داشت هرگز نباید دستخوش احساسات شویم و بروز دلسوزی و ترحم نباید ما را از التزام به آن سخن منع کند .

https://t.me/prntz

رحم خدا ، خدا را کشت.
نیچه

فایل صوتی
توسل به احساسات (۱)
توسل به احساسات (۲)