✍ «جنگ اقتصادی؛ مسئله فرماندهی یا طراحی میدان؟»

اظهار رئیس‌جمهور مبنی بر اینکه «جنگ اصلی در میدان اقتصاد است»، گزاره‌ای دقیق اما ناکافی است؛ زیرا در حکمرانی اقتصادی، صرف تشخیص میدان جنگ، بدون اصلاح آرایش نیروها و قواعد بازی، منجر به پیروزی نخواهد شد. مسئله کلیدی، نه صرفاً *جنگ اقتصادی*، بلکه «نحوه فرماندهی این جنگ» و «طراحی سازوکارهای آن» است.
🔻تحلیل مسئله:
اقتصاد ایران سال‌هاست با یک ناترازی ساختاری مواجه است؛ ناترازی‌ای که ریشه در ترکیب معیوبی از:
▫️ وابستگی به ارز خارجی
▫️ نظام چندنرخی
▫️ ضعف در بازگشت ارز صادراتی
▫️ و شکل‌گیری رانت در زنجیره تولید تا صادرات دارد
در چنین شرایطی، هرگونه «تسهیل بدون قاعده» نه‌تنها حمایت از تولید نیست، بلکه تقویت چرخه‌های رانتی و ضدتولیدی است.
🔻خطای راهبردی کجاست؟
زمانی که سیاست‌گذار، بازیگران ذی‌نفع از وضع موجود را به‌عنوان «نیروی خط مقدم جنگ اقتصادی» در نظر می‌گیرد، عملاً:
▫️ تعارض منافع را نادیده می‌گیرد
▫️ سازوکارهای خلق رانت را بازتولید می‌کند
▫️ و هزینه ناکارآمدی را به کل اقتصاد تحمیل می‌نماید
در این وضعیت، حتی سیاست‌های درست نیز به نتایج معکوس منجر خواهند شد.
🔻مسئله اصلی:
اقتصاد ایران بیش از آنکه نیازمند «حمایت بیشتر» باشد، نیازمند «تنظیم‌گری هوشمند» و «بازطراحی قواعد تخصیص منابع» است. حمایت واقعی از اقتصاد، به معنای:
▫️ بستن منافذ رانت ارزی
▫️ الزام به بازگشت ارز صادراتی
▫️ شفاف‌سازی زنجیره تجارت
▫️ و حذف امتیازات نامتقارن است
نه گسترش بی‌ضابطه تسهیلات برای بازیگرانی که خود بخشی از مسئله‌اند.
🔻جمع‌بندی حکمرانی:
در جنگ اقتصادی، پیروزی نه با «راضی نگه داشتن ذی‌نفعان قدرتمند»، بلکه با «اصلاح قواعد بازی به نفع منافع عمومی» حاصل می‌شود. اگر میدان اقتصاد، میدان جنگ است، فرماندهی آن نیز نیازمند شجاعت در اصلاح ساختارهاست— نه صرفاً تسهیل برای بازیگران موجود.

#حکمرانی #اقتصاد_سیاسی #جنگ_اقتصادی #تنظیم_گری #مصاف

👌کانال اندیشکده حکمرانی مؤسسه مصاف
@MasafThinkTank