💢درس‌هایی از عمق: آنچه فاجعه OceanGate درباره رهبری سمی به ما می‌آموزد.

در ژوئن ۲۰۲۳، حادثه‌ای دلخراش پنج زندگی را در اعماق اقیانوس به کام مرگ کشاند: زیر دریایی خصوصی Titan متعلق به OceanGate هنگام سفری به لاشه کشتی تایتانیک فرو پاشید. بررسی‌های آکادمیک و گزارش ۳۳۵ صفحه‌ای هیئت تحقیقاتی ساحلی ایالات متحده (US Coast Guard Marine Board of Investigation) نشان داد که ریشه این فاجعه قابل پیشگیری، نه صرفا در مسائل فنی، بلکه در فرهنگ رهبری مسموم و ساختاری ناکارآمد سازمانی بود.

رهبری سمی چیست؟ چگونه هویت یافت؟
رهبری سمی در OceanGate به شکلی سیستماتیک، امنیت و ایمنی را نادیده گرفت و الگوی تصمیم‌گیری بالا به پایین همراه با سرکوب صدای کارشناسان و متخصصان ایجاد کرد. Stockton Rush، مدیرعامل شرکت، که همزمان فرمانده عملیات و پیلوت اصلی زیر دریایی نیز بود، قدرت را در انحصار خود داشت و انتقادها و هشدارهای مهم را بی‌اعتبار می‌کرد؛ هشدارهایی که برخی از آنها حتی مرتبط با مشکلات جدی در پوسته کربن‌فایبری زیر دریایی بود؛ مشکلاتی که برای بقا حیاتی بودند.

اعضای کلیدی تیم و مدیران عملیاتی که دغدغه‌های ایمنی را مطرح کردند، نه تنها شنیده نشدند بلکه بسیاری از آن‌ها به دلیل مخالفت با مدیریت اخراج شدند یا کناره‌گیری کردند. این محیط رعب‌آور و پرتنش، همراه با بازخوردهای منفی به افرادی که تلاش می‌کردند هشدار دهند، به ایجاد یک فرهنگ کاری سمی منجر شد که در آن توجه به سلامت و ایمنی قربانی اهداف مالی و جاه‌طلبی‌های فردی شد.

پیامدهای این رهبری:
⦁ غفلت از رعایت کامل پروتکل‌ها و استانداردهای ایمنی،
⦁ حذف یا خاموش کردن صدای هشداردهندگان،
⦁ نادیده گرفتن بازخوردهای فنی و تخصصی،
⦁ تصمیم‌های انحصاری و تغییرناپذیر توسط مدیرعامل،
⦁ و در نهایت، رخداد فاجعه‌بار که به قیمت جان افراد تمام شد.

با نگاهی فراتر، گزارش‌ها این الگوهای سمی را در بسیاری از سازمان‌های دیگر نیز دیده‌اند. رهبری‌ای که بر کنترل، سرکوب، و گمراه‌سازی (Gaslighting) مبتنی است، فقط فرهنگ سازمانی را تخریب نمی‌کند بلکه به خطرات واقعی جانی و مالی نیز دامن می‌زند.

چگونه می‌توان از چنین مسائل خطرناکی جلوگیری کرد؟
⦁ ایجاد و ارتقای فرهنگ سازمانی مبتنی بر شفافیت، اعتماد، و حق شنیده شدن.
⦁ تضمین استقلال و قدرت تصمیم‌گیری تیم‌های تخصصی و کارشناس.
⦁ تقویت نقش مدیران به عنوان حامیان ایمنی و سلامت به جای تحکم و سرکوب.
⦁ پذیرش بازخوردهای متفاوت و میدان دادن به صدای مخالف به منظور پیشگیری از تصمیمات یک‌جانبه.
⦁ تدوین و پایبندی به استانداردهای ایمنی که بر مبنای علم و تخصص بنا شده است، نه صرفا منافع کوتاه‌مدت.

حادثه OceanGate هشداری جدی است که نشان می‌دهد رهبری سمی، غرور و جاه‌طلبی‌های نامتعادل چطور می‌تواند تبدیل به فاجعه‌ای بزرگ شود. سازمان‌ها باید بدین نکته توجه کنند که ریشه بسیاری از شکست‌ها و حتی فجایع، در فرهنگ‌ها و شیوه‌های رهبری نهفته است.

✍منبع:
HRZone

@management_simple