Пра pay gap, справядлівую аплату працы, мацярынства і капіталізм, ч. 1

#statistics #politics

Апошнім часам можна назіраць шмат гендэрных спрэчак: Алабама і аборты, жанчыны ў IT, нюдсы і гвалт. Але асаблівым чынам мяне раздражняюць дэбаты пра pay gap. Раздражняюць мяне яны таму, што сукупнымі намаганнямі чалавецтва на гэтую тэму зроблена заўважная колькасць якасных, інфарматыўных даследванняў. Але людзі хочуць пакладацца на эмоцыі. Альбо эксплуатаваць эмоцыі іншых людзей. Бо няроўная эмацыйная ўключанасць бакоў з’яўляецца пладавітай глебай для інтэрнэт-срачаў, стымулюе веру ў неэмацыйную аб’ектыўнасць сваіх аргументаў. І калі чалавек ўпэўнены, што ягонае меркаванне вострае, як нож, крамяное, як марозная раніца, што ягоное меркаванне ўсім неабходна пачуць, мы можам назіраць інтэрнэт спрэчкі неабсяжнай даўжыні. Спрэчкі, дзе пад ціскам інтэрнэт-экспертызы, мемасаў і школьнага цынізму губляюцца нясмелыя спробы сказаць: звярніце ўвагу на фактычныя дадзеныя, гэта важна. Таму будзем звяртаць увагу на фактычныя дадзеныя. Гэта важна.

Размаўляць будзем пра unadjusted pay gap (звязаны тэрмін - unconditional mean), adjusted pay gap (conditional mean), мацярынства, выбар прафесій і перакосы позняга капіталізму.

Пачнем з (un)adjusted pay gap. Пад unadjusted pay gap маецца на ўвазе любое прамое параўнанне сярэдняга заробку паміж рознымі групамі. Калі мы чытаем, што сярэдні заробак мужчын у Беларусі на 30% вышэй сярэдняга заробку жанчын – гэта пра unadjusted pay gap. Пад adjusted pay gap разумецца карэкцыя на чыннікі, якія таксама маюць уплыў на заробак. Напрыклад: адукацыя, прафесія, стаж. Калі мы чытаем, што мужчыны і жанчыны адной прафесіі, аднога стажу і адукацыі атрымліваць аднолькавы заробак, мы чытаем пра adjusted pay gap.

Як правіла, у тых краінах, па якіх ёсць надзейная і шырокая статыстыка (што карэлюе з узроўнем развіцця), adjusted pay gap нашмат меншы, чым unadjusted pay gap. У некаторых выпадках ён калянулявы. Прычым, найбольш істотнымі чыннікамі, якія тлумачаць розніцу ў заробках з’яўляюцца выбар прафесіі і мацярынства (гэты факт пакуль запомнім). Тобок, неабраныя шлюбам свежыя выпускнікі PhD праграм па біялогіі ў ЗША атрымліваць аднолькавы заробак, будзь яны хлопцам ці дзяўчынай.

Праблема ў тым, як мы інтэрпрэтуем розніцу паміж двума вымярэннямі pay gap’а. Адзін лагер інтэрпрэтуе калянулявы adjusted pay gap як доказ таго, што грамадства дастаткова эгалітарнае і справядлівае. Іншая інтэрпрэтуюць гэта як нейкі survival bias – дзяўчынкі, якім ў дзяцінстве адмаўлялі ў канструктурах на карысць лялек, каго вучылі, як правільна ўсміхацца мужчынам, мелі меншую верагоднасць нават пачаць разважаць пра тэхнічныя спецыяльнасці з добрым заробкам. Тыя, каму пашчасціла гэтага пазбегнуць – большую. Дзіцячых гісторый пра лялькі і какетлівыя ўсміханні мужчынам я чуў ад хлопцаў непрапарцыйна менш. У гэтым і падвох.

Яшчэ большы падвох у выбары прафесіі і гадаванні дзяцей. Даследванні рэгулярна дэманструюць , што найбольш моцнае пенальці за мацярынства (спасылка і спасылка) ў тых сферах, дзе цаніцца здольнасць працаваць гнуткія, ірэгулярных гадзіны. Шмат з высокааплочваемых прац менавіта такія. Хочацца быць маладым і перспектыўным юрыстам, які рады і гатовы зніжаць параною кліента ў 2 гадзіны ночы? Тімлідам, які прывязаны да графіку на іншым баку планеты? Ну ці проста ахвота перапрацоўваць і сыходзіць з офісу, каб заўважыла кіраўніцтва? - Здай дзіцёнка ў дзіцячы дом. Ці бацькам. Праблема ў тым, што самаадданых бацькоў на ўсіх не хопіць. Дзіцячых дамоў, дарэчы, таксама.

Прамежкавыя высновы: у развітых краінах adjusted pay gap вельмі нізкі, але складаней яго атрымаць высокім чым нізкім, тады як unadjusted pay gap шмат у чым тлумачыцца пенальці за мацярынства.