🪐 به مناسبت هفته جهانی فضا | ۴ تا ۱۰ اکتبر، |خبرنامه گلسنگ

گلسنگ‌ها در مرز زمین و مریخ

هفته جهانی فضا فرصتی است برای یادآوری این نکته که جست‌وجوی حیات در جهان، فقط با تلسکوپ‌ها و فضاپیماها انجام نمی‌شود؛ گاهی پاسخ بخشی از این پرسش‌ها را باید در مقاوم‌ترین موجودات روی زمین جست‌وجو کرد.

یکی از این موجودات، گلسنگ‌ها هستند.

گلسنگ‌ها به دلیل توانایی تحمل خشکی شدید، سرمای زیاد، تابش فرابنفش و دوره‌های طولانی کم‌آبی، به مدل‌های مهمی در پژوهش‌های آستروبیولوژی تبدیل شده‌اند.

یکی از گونه‌های جالب در این زمینه Circinaria gyrosa است؛ گلسنگی مقاوم که در آزمایش‌های شبیه‌سازی شرایط مریخ بررسی شده است.

در مطالعه‌ای با مشارکت Jean-Pierre de Vera از مرکز هوافضای آلمان (DLR)، نمونه‌های Circinaria gyrosa به مدت ۳۰ روز در شرایط شبیه مریخ قرار گرفتند.

در طول آزمایش، فعالیت فتوسنتزی در شرایط مریخی ادامه نیافت، اما پس از پایان آزمایش و بازآب‌رسانی، گلسنگ توانست فعالیت فتوسنتزی خود را بازیابی کند.

نتایج همچنین نشان داد که سطح باز مریخ احتمالاً محیط مناسبی برای فعالیت این گلسنگ نیست؛ اما ریزترک‌ها، شکاف‌های سنگی و پناهگاه‌های نزدیک سطح می‌توانند شرایط محافظت‌شده‌تری برای بقای موجودات مقاوم فراهم کنند.

از نظر گلسنگ‌شناسی نیز این گونه اهمیت ویژه‌ای دارد. در مقاله آستروبیولوژی سال ۲۰۱۸، از آن به‌صورت:

Circinaria gyrosa (formerly Aspicilia fruticulosa, Sohrabi et al. 2013)

یاد شده است.

پژوهش‌های Jean-Pierre de Vera و همکارانش، از آزمایش‌های شبیه مریخ تا پروژه‌های فضایی مانند BIOMEX در ایستگاه فضایی بین‌المللی، نشان می‌دهد که گلسنگ‌ها امروز نه‌تنها برای شناخت تنوع زیستی زمین، بلکه برای بررسی مرزهای حیات نیز اهمیت دارند.

🌌 به مناسبت هفته جهانی فضا، شاید بد نباشد این پرسش را دوباره مطرح کنیم:

اگر روزی نشانه‌ای از حیات در مریخ پیدا کنیم، آیا بخشی از پاسخ را پیش‌تر در گلسنگ‌های زمین دیده‌ایم؟

🔬 گلسنگ‌شناسی از زمین آغاز می‌شود، اما پرسش‌های آن گاهی تا مریخ ادامه پیدا می‌کند.

منبع اصلی:
de la Torre Noetzel, R. et al. (2018). Cellular Responses of the Lichen Circinaria gyrosa in Mars-Like Conditions. Frontiers in Microbiology, 9: 308.

✍️ محمد سهرابی | گلسنگ‌شناس

📢 @lichennews
📱 @mylichen
📷 @Mylichens
▶️ MYCOLICH
🌐 www.mycolich.com
✉️ iranlichen@gmail.com

#خبرنامه_گلسنگ #هفته_جهانی_فضا #WorldSpaceWeek #گلسنگ #آستروبیولوژی #مریخ #Circinaria_gyrosa #Astrobiology #Mars #DLR