🌍 ویژه‌نامه «زبان مادری در گلسنگ‌شناسی»

شماره ۳ | وقتی زبان مردم در خیابان و علم دیده می‌شود!

احترام به زبان مردم محلی از روی تابلوهای شهری و روستایی شروع می شود!

🇫🇮 سال‌های زندگی و تحصیل من در فنلاند و دانشگاه هلسینکی، تجربه دیگری از معنای احترام به زبان مردم بود.

در فنلاند، این موضوع فقط یک رفتار فرهنگی نیست؛ پشتوانه قانونی نیز دارد.

طبق بخش ۱۷ قانون اساسی فنلاند، فنلاندی و سوئدی دو زبان ملی این کشورند و حقوق زبانی مردم به رسمیت شناخته شده است.

در شهرداری‌های دوزبانه نیز قانون زبان فنلاند مقرر می‌کند که تابلوها، علائم و اطلاعات عمومیِ مقامات به هر دو زبان فنلاندی و سوئدی ارائه شوند.

🪧 به همین دلیل، در هلسینکی و بسیاری از مناطق دوزبانه، نام خیابان‌ها، ایستگاه‌ها و مکان‌های عمومی را به هر دو زبان می‌دیدم.

در برخی مناطق مرزی فنلاند و روسیه و یا فضاهایی که جمعیت روسی‌زبان بیشتری حضور داشتند، نوشته‌هایی به زبان روسی نیز دیده می‌شد و انگلیسی هم در بسیاری از فضاهای عمومی و بین‌المللی کاربرد داشت.

یک بار درباره دلیل این چندزبانه‌بودن همه تابلو های شهری و روستایی از استادم پرسیدم.

پاسخی که شنیدم بسیار ساده بود:

«این اقدام، احترام به زبان مردمی است که در اینجا زندگی می‌کنند.»

این جمله برای من معنای روشنی داشت.

یک تابلو فقط مسیر را نشان نمی‌دهد. حضور زبان مردم در فضای عمومی، نشان می‌دهد که زبان و هویت آنان دیده و به رسمیت شناخته می‌شود.

📚 همین نگاه را در فضای علمی نیز دیدم.

یکی از نمونه‌های نزدیک به رشته من، کتاب Suomen jäkäläopas بود که با مشارکت استاد من، پروفسور تئو آتی (Teuvo Ahti) و دیگر گلسنگ‌شناسان فنلاند تهیه و در سال ۲۰۱۱ نخست به زبان فنلاندی منتشر شد.

دانش مربوط به گلسنگ‌های فنلاند ابتدا در اختیار مردم، دانشجویان، طبیعت‌دوستان و پژوهشگران همان کشور و به زبان خودشان قرار گرفت.

چند سال بعد، در سال ۲۰۱۶، نسخه انگلیسی گسترده‌تری با عنوان Lichens of Finland منتشر شد و همان دانش برای جامعه علمی بین‌المللی نیز در دسترس قرار گرفت.

برای من، این ترتیب انتشار پیام مهمی داشت:

علم برای جهانی‌شدن لازم نیست زبان مردم خودش را کنار بگذارد.

می‌توان دانش را به زبان جامعه‌ای که آن را تولید کرده و به آن نیاز دارد منتشر کرد و سپس همان دانش را به زبان بین‌المللی در اختیار جهان قرار داد.

🌿 تجربه فنلاند نشان داد که احترام به زبان می‌تواند هم در قانون دیده شود، هم روی یک تابلوی خیابان، هم در آموزش و هم در یک کتاب علمی.

پیام این سه نوشته برای من روشن است:

وقتی نسلی فرصت پیدا نمی‌کند زبان پدر و مادرش را در مدرسه بخواند و بنویسد، طبیعی است که همان زبان در فضای عمومی هم کمتر دیده شود؛ از کتاب و آموزش گرفته تا نام خیابان، روستا و تابلوهای شهری.

اگر زبان مردم بخشی از هویت و میراث آنان است، نام‌های محلی مردم هر منطقه نیز باید بتوانند در کنار نام رسمی، بر تابلوهای شهرها و روستاها دیده و ثبت شوند.

احترام به زبان مادری فقط به کلاس درس محدود نمی‌شود؛
در نام یک روستا، یک خیابان و حتی یک تابلوی ساده هم معنا پیدا می‌کند.

زبانی که در خانه زندگی می‌کند، شایسته آن است که در فضای عمومی نیز دیده شود.

احترام به زبان مردم، احترام به بخشی از هویت، فرهنگ و حافظه آنان است.

📚 منابع

• Constitution of Finland (731/1999), Section 17: Right to one’s language and culture. Finlex.

• Language Act (423/2003), Section 32: Information given by the authorities. Finlex.

• Language Act (423/2003), Section 33: Signs and place names and public transport. Finlex.

• Finnish National Agency for Education. Education and support for pupils with migrant and multilingual background.

• Stenroos, S., Ahti, T., Lohtander, K. & Myllys, L. (eds.) (2011). Suomen jäkäläopas. Norrlinia 21. Finnish Museum of Natural History, Helsinki.

• Stenroos, S., Velmala, S., Pykälä, J. & Ahti, T. (eds.) (2016). Lichens of Finland. Norrlinia 30. Finnish Museum of Natural History, Helsinki.

محمد سهرابی | گلسنگ‌شناس

📢 @lichennews
📱 @mylichen
📷 @Mylichens
▶️ MYCOLICH
🌐 www.mycolich.com
✉️ mycotairan@gmail.com

#خبرنامه_گلسنگ
#زبان_مادری
#گلسنگ_شناسی
#فنلاند
#چندزبانگی
#حقوق_زبانی