🌍 ویژه‌نامه «زبان مادری در گلسنگ‌شناسی»

شماره ۲ | وقتی زبان مادری من پشت درِ کلاس مدرسه ماند

📚🧒 سال‌های نخست تحصیل من در مدرسه‌ای در روستای داران، شهرستان جلفا گذشت.

زبان خانه ما ترکی آذربایجانی بود.
زبان پدر و مادرم ترکی آذربایجانی بود.
زبان مردم روستا، شهرستان و استان نیز ترکی آذربایجانی بود و بیشتر گفت‌وگوهای روزمره ما با همین زبان جریان داشت.

اما وقتی وارد کلاس می‌شدیم، زبان آموزش تغییر می‌کرد.

📖 کتاب‌های درسی به فارسی بودند.
✏️ خواندن و نوشتن را به فارسی آموختیم.
🔬 علوم و ریاضی را به فارسی خواندیم.
📝 امتحان‌ها را نیز به فارسی نوشتیم.

اما زبانی که با آن در خانه و جامعه زندگی می‌کردیم، جایی در کتاب‌های درسی ما نداشت.

ما می‌توانستیم به زبان پدر و مادرمـان سخن بگوییم، اما فرصت نداشتیم همان زبان را در مدرسه بخوانیم و بنویسیم.

سال‌ها بعد، در مسیر دانشگاه، پژوهش و گلسنگ‌شناسی، بیشتر فهمیدم که زبان فقط وسیله انتقال کلمات نیست؛ بخشی از حافظه، فرهنگ و هویت انسان است.

گاهی یک واژه ساده، تجربه و خاطره چند نسل را با خود حمل می‌کند. واژه‌ای که امروز از پدر و مادر می‌شنویم، ممکن است سال‌ها و نسل‌ها پیش از ما در همان خانواده و جامعه زنده بوده باشد.

🔎 همین نگاه، سال‌ها پیش مرا به موضوع چندزبانگی در گلسنگ‌شناسی کشاند.

در سال ۲۰۱۲، در هفتمین سمپوزیوم انجمن بین‌المللی گلسنگ‌شناسی، IAL7 در تایلند، سخنرانی‌ای با عنوان:

“Multilinguality in Lichenology”

ارائه کردم؛ درباره اهمیت زبان‌ها در انتقال و گسترش دانش گلسنگ‌شناسی.

امروز نیز، در جایگاه سردبیر یک بولتن تخصصی گلسنگ‌شناسی و در مسیر تدوین اطلسی زبانی در گلسنگ‌شناسی، بیشتر به این نکته رسیده‌ام که احترام به زبان انسان‌ها، بخشی از احترام به حقوق و کرامت آنان است.

زبان، فرهنگ و حافظه جمعی سه بخش مهم از هویت انسان‌اند. اگر یکی از این میراث‌ها از یک فرد یا جامعه گرفته یا کم‌رنگ شود، چنین کاری بی‌پیامد نخواهد بود؛ هزینه آن می‌تواند در قالب گسست نسلی، تضعیف هویت فرهنگی و از دست رفتن بخشی از دانش بومی آشکار شود.

احترام به زبان‌ها، یعنی احترام به حق انسان‌ها برای حفظ و انتقال میراث زبانی و فرهنگی خود.

💭 هنوز این پرسش برایم باقی است:

چرا کودکی باید بتواند زبان‌های دیگر را در مدرسه بیاموزد، اما فرصت نداشته باشد خواندن و نوشتن زبان پدر و مادر خودش را نیز بیاموزد؟

🌍 در شماره بعدی، از تجربه سال‌های زندگی و تحصیل در فنلاند خواهم نوشت؛ از اینکه چگونه احترام به زبان مردم را می‌توان حتی در تابلوهای خیابان، نام ایستگاه‌ها و انتشار یک کتاب علمی دید.

شماره ۳ | وقتی زبان مردم در خیابان و علم دیده می‌شود

📚 منابع

• Sohrabi, M. (2012). Multilinguality in Lichenology. The 7th Symposium of the International Association for Lichenology (IAL7), Thailand.
• UNESCO. (2003). Education in a Multilingual World: UNESCO Education Position Paper. Paris: UNESCO.
• Bühmann, D. & Trudell, B. (2008). Mother Tongue Matters: Local Language as a Key to Effective Learning. Paris: UNESCO.

محمد سهرابی | گلسنگ‌شناس

📢 @lichennews
📱 @mylichen
📷 @Mylichens
▶️ MYCOLICH
🌐 www.mycolich.com
✉️ iranlichen@gmail.com

#خبرنامه_گلسنگ
#زبان_مادری
#گلسنگ_شناسی
#تنوع_زبانی