گوران در سنت هورامی زبانان

🔸علاوه بر منابع مکتوب، سنت و حافظه تاریخی بسیاری از نواحی ماچو زبان گواه عدم رواج نام گوران به عنوان شناسه قومی در میان آنهاست. نگارنده به عنوان یکی از اهالی هورامان به خاطر ندارد که مردم و قدمای ناحیه هورامان به شمول هورامان تخت و لهون و ژاوه رود، خود را گوران و زبانی را که بدان سخن می‌گویند، گورانی خوانده باشند. تحقیقات نگارنده نیز حاکی از آن است که در بسیاری دیگر از جاهای ماچو زبان مانند کندوله، در میان کاکه ای های اطراف کرکوک، زنگنه ها، باجلانها، شبک ها و...وضع به همین منوال بوده و آنان نیز سنتا خود را گوران و زبان خود را گورانی نمی‌خوانند، بلکه از نامهای لوکال و محلی مانند هورامی ، ماچو ، زنگنه ای، باجلانی و...برای بازشناسی خود از سایر کُردها و زبان خود از سایر انواع کُردی استفاده می‌کرده‌اند. ایرج احمدی در تحقیقی میدانی ( نک: سالومه غلامی) نشان داده است که حتی در ناحیه کرند و گهواره که در عرف مردم به ناحیه گوران مشهور است ، اکثریت قریب به اتفاق مردم سنتا دریافت و فهمی از گوران و گورانی به ترتیب به مثابه عناوینی قومی و زبانی ندارند. از میانه ۱۲۰ مصاحبه شونده فقط ۱ نفر گوران را نام یک قوم و ۲ نفر شناسه ای زبانی دانسته‌اند که می‌توان احتمال داد آنان نیز تحت تاثیر جریان‌های اجتماعی و سیاسی اخیر بوده‌اند. در رابطه با اصطلاح گورانی نیز از میان ۱۲۵ نفر مصاحبه شونده ، هیچکس گورانی را به عنوان زبان محاوره و بومی مردم یا منطقه ای خاص فهم نمی‌کرده است. ۲ نفر دریافتشان از گورانی زبان متون آیین یارسان بوده است. بیشترین تعداد یعنی ۵۴ نفر دریافتشان از اصطلاح گورانی مفهوم ترانه و آواز ، ۱۹ نفر مردم ناحیه گهوراه ، ۱۱ نفر پیروان آیین یارسان، ۷ نفر پیروان سلطان اسحاق و...بوده است. جالب است که به رغم این یافته ها ، غلامی به عنوان یک زبانشناس همچنان به کرات گوران را به عنوان نامی عام برای مردم ماچوزبان و گورانی را به عنوان شناسه زبانی به کار برده است.

✍ مدرس سعیدی

___
کاناڵەو تاریخوو هەورامانی ↙️
@horamanhistory