▪️ گنبد حسام‌الدوله در ساری؛ ناشناخته‌ای ازیادرفته در تاریخ معماری

🖋 سجاد زلیکانی| کارشناس ارشد مطالعات معماری ایران، دانشگاه تهران
سید مقداد طاهرپور| پژوهشگر نسخ و اسناد خطی تبرستان

یکی از بناهای شهر ساری که در تاریخ‌نگاری معماری ایران ناشناخته مانده است، «گنبد حسام‌الدوله» نام دارد. این گنبد در دورۀ قاجار از میان رفت و امروزه هیچ اثری از آن بر جا نیست. گفتارهای سینه‌به‌سینۀ پیرسالان و گزارش‌های کوتاه سفرنامه‌نویسان به‌همراه یک نگارۀ دستی از دورۀ قاجار، تنها دانسته‌ها و داشته‌ایی‌اند که می‌توانیم از آن‌ها بهره بگیریم. همۀ این‌ها نکاتی نیز دارند که گاهی بر تردیدها می‌افزایند. با تکیه بر این داده‌ها، گنبد حسام‌الدوله مقبرۀ اسپهبد حسام‌الدوله شهریار باوَند و یکی از آثار نمادین و نام‌آشنای شهر ساری بوده است. حسام‌الدوله شهریار را یکی از شاهان سلسلۀ باوندیان تبرستان می‌دانند که شاخۀ دوم آن (شاخۀ اسپهبدیه) را در ساری پایه‌گذاری کرد. او در سال ۴۶۶ هجری قمری بر تخت نشست و ۳۷ سال بر تبرستان فرمان راند و در سال ۵۰۸ هجری قمری از دنیا رفت. دست‌کم نمادین بودن و نام‌آشنا بودن گنبد حسام‌الدوله برای سالیان دراز در شهر ساری و نزد مردمانش می‌توانند بهانه‌ای باشند تا از این بنا در تاریخ معماری ایران یادی به میان آید. جدا از این دو ویژگی، چون این اثر مقبرۀ یکی از شاهان سلسلۀ باوندیان تبرستان بوده است، ارزندگیِ آن را برای بررسی بیشتر و روی آوردن به این بنا صد چندان می‌کند.

⭕️ ادامۀ مطلب را می‌توانید در Instant View یا در وب‌سایت کوبه به نشانی زیر بخوانید:

https://telegra.ph/sz04-04-12
http://koubeh.com/sz04-04-12

@koubeh