▪️ نئوعثمانیسم و معماری؛ بخش اول: ایاصوفیه: آیینه‌ای از قدرت، هویت و سیاست در ترکیه

🖋 مهدی فرجی | پژوهشگر هنر و معماری ایران و ترکیه

شاهزادۀ عثمانی عکسی از قلعۀ حلب که پرچم ترکیه به آن آویخته شده است را به اشتراک می‌گذارد و باافتخار می‌نویسد: «ما گفتیم اگر ما به گذشته بازگردیم، شما دیوانه خواهید شد. آن‌ها ناراحت شدند. چه کسانی هستند که وقتی نام عثمانی را می‌شنوند، مثل این است که شیطان را دیده‌اند؟ آیا آلمانی‌ها در مقابل وین؟ صرب‌ها در دشت کوزوو؟ یا شیعیان در چالدران؟ آن‌ها برای اینکه ما را با خودمان ضربه بزنند، از هر چه در توانشان بود استفاده کردند! بله، ما فرزندان عثمانی هستیم. سلجوقیان، قراخانیان، گوک‌ترک‌ها، اویغورها و نوه‌های هون‌ها. آن‌که گذشته‌اش را نمی‌شناسد، سرگردان می‌شود. همان‌طور که پدرمان عبدالحمید گفت، ما به اجدادمان افتخار می‌کنیم. گاه در صحراهای عرب، گاه در مقابل وین، پرچم ترک‌ها را برای قرن‌ها به دوش کشیده‌ایم و هنوز هم پرچم را در مقابل حلب به دست دلاوران می‌دهیم.» این جمله مرا متحیر می‌کند. فکر می‌کنم و به یاد می‌آورم که نئوعثمانی‌گرایی و سیاست‌های اردوغان، عامل شکل‌گیری چنین رویدادهایی هستند. اما این سیاست و بازی با گذشتۀ باشکوه ازدست‌رفته، تنها در میدان‌های جنگ منطقه‌ای محدود نمی‌شود؛ بلکه در قلب ترکیه نیز نئوعثمانی‌گرایی موج می‌زند. این رویکرد را نه‌تنها می‌توان در سیاست‌های دولت مرکزی و حزب عدالت و توسعه مشاهده کرد، بلکه تأثیر آن به‌وضوح در معماری معاصر ترکیه نیز دیده می‌شود. چراکه معماری و سیاست از یکدیگر جدا نیستند. هر حکومتی برای بیان کالبدی ایدئولوژی خود نیازمند محلی برای نمایش است. چه جایی بهتر از معماری بناهای بزرگ‌مقیاس و مانیومنتال، مانند مساجد اصلی شهر که هم نماد دین هستند و هم فضایی عمومی که مردم هر روز با آن در ارتباط‌اند؟

⭕️ ادامۀ مطلب را می‌توانید در Instant View یا در وب‌سایت کوبه به نشانی زیر بخوانید:

https://telegra.ph/mf06-12-14
https://koubeh.com/mf06-12-14

@koubeh