▪️ فیلیپ جانسون در نصفِ جهان

🖋 وحید آقایی | دانشجوی دکتری معماری دانشگاه تهران

پژوهش پیرامون نسبت مدرنیته و معماری و شهرسازی در اصفهان معاصر، حوزه‌ای مطالعاتی است که در جریان نوپای تاریخ‌نگاری میراث معماری و شهری مدرن و معاصر ایران، سهمی ناچیز دارد. به‌جز میراث صنعتی شهر و به‌طور خاص، صنایع نساجی که اصفهان را روزی در ایران و جهان به «منچستر شرق» شهره ساخته بود، دیگر ابنیه و طرح‌ها یا بررسی نشده یا صرفاً به‌مرور نامشان، بسنده شده است؛ این مسئله در حالی است که حتی در مورد میراث صنعتی شهر نیز، فعالیت‌ها تاکنون مستندنگارانه بوده و فقدان تحقیقاتی در ادامۀ کوشش‌های پیشینیان، با برخورداری از یک نگاه تحلیلی برای پژوهش پیرامون ما تقدم و ما تأخر این ابنیه و تأثیر و تأثراتشان، بسیار احساس می‌شود. اصفهان، چون گذشتۀ خود و جایگاه مهمی که در ادوار مختلف تاریخ ایران داشته است، در فرایند نو پردازی ایران نیز سهمی بسزا داشته و تجاربی منحصربه‌فرد برای ارائه دارد؛ صحبت‌هایی که یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های طرح‌شده درون آن‌ها، پرسش امروزین جامعۀ معماران، مرمتگران و شهرسازان در ایران، یعنی چگونگی جانمایی ساختارهای جدید و نو در هم‌جواری ابنیۀ تاریخی برای حفظ حیات شهری و امتداد جریان زندگی توأم با حفاظت از میراث گذشتگان، بوده است. سؤالی که اگرچه تا پیش از انقلاب جمهوری اسلامی، تلاش‌ها معطوف به یافتن پاسخ برای آن بود، نظیر نخستین دورۀ «کنگرۀ بین‌المللی معماری در ایران» که با پشتیبانی دربار و کوشش معماران و اساتید دانشگاه ایرانی، در سال ۱۳۴۹ ه.ش پای بزرگ‌ترین معماران جهان را به چهل‌ستون اصفهان کشاند، و نتایج قابل‌توجهی به همراه داشت امّا پس از انقلاب، با دخالت تندروی‌های سیاسی، به کناره رفت و کژ دار و مریز دنبال شد و آن را دوباره به یکی از دغدغه‌های حیاتی معماری و شهرسازی ایران بدل کرد. نتایج کوشش‌ها برای یافتن این جواب، آثار فاخری را نیز در اصفهان پدید آورد؛ نظیر ساختمان «مجتمع مسکونی امین» که به روایتی توسط دفتر فیلیپ جانسون، معمار نامدار معاصر اهل ایالات‌متحدۀ آمریکا، در همسایگی پل تاریخی خواجو طراحی و خلق شد امّا مانند دیگر هم‌ردیفان خود، داستانشان ناگفته و ناشناخته است و در پس سایۀ سنگین توجهات به شاهکارهای معماری تاریخی اصفهان و تهران گرایی پژوهش‌های معاصر، به‌خوبی مستند نگاری نشده‌اند و تجربه‌شان هنوز نزد محققان و متخصصان برای پاسخ به پرسش‌های امروز و عدم آزمون‌وخطای دوباره، بازخوانی نشده است.

⭕️ ادامۀ مطلب را می‌توانید در Instant View یا در وب‌سایت کوبه به نشانی زیر بخوانید:

https://telegra.ph/va07-10-14
https://koubeh.com/va07-10-14

@koubeh