💢مرز نامشخص مطالعات دین و روشنفکری دینی در ایران

🎙جبار رحمانی

🔹ما در این حوزه دو دسته چالش داریم؛ یک دسته ادعای متولیان نهاد دین است که معتقدند کسی جز آن‌ها نمی‌تواند به این حوزه بپردازد؛ این دعوایی است که از گدشته نیز وجود داشته است و گویی متولیان این نهاد، نگرانی طرد کننده‌ای نسبت به مطالعات بیرونی دارند به ویژه اگر این مطالعات از داخل کشور انجام شوند چرا که خارجی‌های می‌توانند به راحتی در مورد نهادهای دینی در ایران مطالعه کنند و حتی از آن‌ها استقبال هم می‌شود. از طرف دیگر پیوند دین با ایدئولوژی باعث شده که دین به حوزه‌ای ممنوعه تبدیل شود؛ بنابراین با وجود این که حمایت‌های دولتی نیز از این حوزه می‌شود اما مطالعات دین به حوزه‌ای بسیار دشوار و گاه خطرناک به ویژه زمانی که رویکرد انتقادی باشد، بدل شده است.

🔹علاوه بر این مسئله‌ای که از نظر من در حوزه مطالعات دین در ایران اهمیت بسیار زیادی دارد، خلطی است که میان مطالعه علمی دین و حوزه روشنفکری دینی ایجاد شده است. روشنفکری دینی نوعی اصلاح گری در دین است که تلاش می‌کند دین را به قرائت بهتر و برتری که مدنظر خود دارد، نزدیک کند؛ یعنی قرائت‌های موجود را مورد بازخوانی انتقادی قرار می‌دهد تا به قرائت برتر برسد و در نهایت دنبال هدف، آرمان و مدعای دینی خود است. اما در حوزه مطالعه علمی محقق به دنبال دین برتر نیست بلکه می‌خواهد توضیح ‌دهد آنچه به عنوان دین رواج دارد، چیست؟ چرا این گونه است و چه پیامدهایی دارد؟ پس در مطالعه علمی دین، در مورد آنچه که هست پژوهش انجام و پیامدهای آنچه که هست، نشان داده می‌شود و محقق چندان به دنبال این نیست که بگوید آنچه وجود دارد، درست یا غلط است.

🔰برای مطالعه کامل مصاحبه به این لینک مراجعه کنید:

👉https://www.dinonline.com/26388/

🆔 https://t.me/Khanishha